Block title
Block content

Yerlerin ve göklerin altı günde yaratılmasının hikmeti nedir? Kâinat yerine “yerler ve gökler” tabiri niçin tercih edilmiştir? İnsan dünyası ve hayvan âleminin ... Bunu nasıl anlamalıyız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Meselâ: خَلَقَ السَّموَاتِ وَاْلاَرْضَ فِى سِتَّةِ اَيَّامٍ "Altı günde gökleri ve yerleri yarattık." demek olan; hem belki bin ve elli bin sene gibi uzun zamandan ibaret olan eyyam-ı Kur'aniye ile insan dünyası ve hayvan âlemi altı günde yaşıyacağına işaret eden hakikat-ı ulviyesine kanaat getirmek için, birer gün hükmünde olan herbir asırda, herbir senede, herbir günde Fâtır-ı Zülcelal'in halkettiği seyyal âlemleri, seyyar kâinatları, geçici dünyaları, nazar-ı şuhuda gösteriyoruz. Evet güya insanlar gibi dünyalar dahi, birer misafirdir. Her mevsimde Zât-ı Zülcelal'in emriyle âlem dolar, boşanır.”

a. Yerlerin ve göklerin altı günde yaratılmasının hikmeti nedir?

b. Kâinat yerine “yerler ve gökler” tabiri niçin tercih edilmiştir?

c. İnsan dünyası ve hayvan âleminin altı gün yaşayacağı nazara verilmektedir. Bin ve eli bin sene ifadeleri arasında zaman açısından ciddi bir fark vardır. Bunu nasıl anlamalıyız? Burada sadece canlıların kastedilmesinin hikmeti nedir?

AÇIKLAMALAR

خَلَقَ السَّموَاتِ وَاْلاَرْضَ فِى سِتَّةِ اَيَّامٍ (A'râf Sûresi: 54).

Semavat ve arzı altı günde yarattı ifadesinin başında “Rabbiniz o Allah’tır ki,” ibaresi vardır. “Rabbiniz, semavat ve arzı altı günde yaratan,…, Allah’tır.” (A'râf, 7/54)

Ayetin başında Rab isminin geçmesi ayrı bir önem taşır. Zira terbiye, kademeli olarak yapılır. Bir anda yaratmaya terbiye denmez; halk denir, ibda denir.

Tefsir âlimlerinin büyük kısmı, altı gün ifadesinin, bizim bildiğimiz yirmi dört saat hesabıyla olmadığını ifade eder ve derler ki, arz ve semanın henüz bulunmadığı bir safhada, yer kürenin kendi etrafındaki dönmesi manasındaki bir “gün”den söz edilemez.

Gün ifadesi, devir manasınadır. Sema ve arz, ezel ve ebede nazaran altı gün sayılacak kadar altı dönemde yaratılmışlardır.

Bin ve ellibin sene konusunda tefsirlerde şu önemli bilgilere yer verilir:

Hac Sûresi 47. ayette, “Rabbinin katındaki bir gün sizin saymakta olduklarınızın bin yılı gibidir.” buyrulur. Mearic Sûresi dördüncü ayette ise, “Melekler ve ruh, O’na ‘miktarı elli bin yıl olan’ bir günde yükselip çıkar.” buyrulur. Ayette geçen ruhtan maksat Cebrail aleyhissalamdır. Ve bu ayette Hac Sûresindeki “sizin saymakta olduklarınızın” kaydı konulmamıştır. Buna göre bu ayette geçen gün, melek günüdür. O gün için belli bir süre tayin etmek mümkün değildir. Ve ayette asıl maksat meleklerin yükseldikleri mertebelerin ne kadar yüce olduğunu anlatmaktır.

Bununla birlikte bu ayetlere birçok işarî manalar verilmiştir. Müfessirlerimiz Hac Sûresinde geçen günün, ahiret günü, kıyamet günü olduğunu söylemişler ve bunun “dirilişle mizan arasında geçen zaman” olduğunu ifade etmişlerdir. Bunun müminler ile inanmayanlar için farklı olacağını da kaydetmişlerdir.

Bazı âlimlere göre, Mearic Sûresinin dördüncü ayetinde haber verilen süratli seyir, ruhların mizandan sonra cennete varışları için de geçerlidir.

Üstad hazretleri, kabirle başlayıp cennetle son bulacak yolculuğun amele göre, takva kuvvetine göre farklı şekilde kat edeceklerini belirterek şöyle buyurur:

“Bir kısım ehl-i takva, berk gibi bin senelik yolu, bir günde keser. Bir kısmı da hayal gibi elli bin senelik bir mesafeyi, bir günde kat'eder.” (Sözler, Dördüncü Söz)

Azınlıkta kalan bir kısım tefsir âlimi ise altı günü sadece dünyanın yaratılışına tahsis ederek, ayet-i kerimeye, “Semavatı yarattı, arzı da altı günde yarattı.” şeklinde mana verirler.

Bir anda değil de altı devrede yaratılmanın çok hikmetleri zikredilir. Bunlardan birisi de, “bir anda yaratılmanın bazılarınca tesadüfe verilebileceği, mahlukatın safhalar halinde terbiye görerek, sonunda insanın misafir olacağı en güzel bir saray şeklinde terbiye görmesinin ise ancak ilim, hikmet ve rahmet ile olabileceği, bunların ise tesadüfe verilemeyeceği” şeklindedir.

Ayrıca tefsir âlimleri, semavat ve arz ifadesinin, onlardaki bütün varlıkları da içine alacağını ifade ederler.

Bu vesileyle ibda ve inşa konusuna kısaca değinelim:

Cenâb-ı Hakk’ın iki tür yaratması vardır, birisi ibda ile yoktan yaratma, diğeri inşa tarzında kademeli olarak, safhalar halinde yaratmadır. Kâinatın bir küçük misâli olan insanda her iki yaratılış da sergilenmiştir. İnsanın ruhu -ibda ile- bir anda, bedeni ise inşa ile -kademeli olarak- yaratılmıştır.

Bir Risalede dünyada hikmetin, ahirette ise kudretin daha hâkim olacağı nazara verilir. Kâinatın bir anda değil de, altı gün ile ifade edilen, altı safhada yaratılmasının çok hikmetleri vardır.

Üstat Hazretleri kâinatı bir ağaca benzetir, insanın ise onun en mükemmel meyvesi olduğunu nazara verir. Kâinat safha safha yaratıldığı için onun meyvesi olan insan da yine kademeli olarak yaratılmıştır. Kâinatın geçirdiği altı devrenin bir küçük misâli de insanın ana rahmindeki teşekkülünde kendini gösterir. O da “nutfe, alaka, mudğa, azm, lahm ve halk-ı cedid” safhalarından geçmiştir.

Kâinat bir anda yaratılsaydı insan bu safhalardan geçmeyecek, kemal yaş olan kırk yaşında hiçbir şey bilmeyen bir büyük çocuk olarak ortaya çıkacaktı. Ve ona bütün bilmesi gerekenler de, meleklerde olduğu gibi, bir anda verilecek, terakki ve tekâmül kapısı kapanacaktı.

Bilindiği gibi, Cenâb-ı Hakk’ın Zâtî isimleri yanında sayılamayacak kadar çok fiilî isimleri de vardır. Birbirinden farklı olan her fiil ayrı bir ismin tecellisini netice verir. Rızık vermek ayrı, hayat vermek ayrı bir fiil olduğundan, birincisinin icra edilmesiyle Rezzak ismi, ikincisinin icrasıyla da Muhyi ismi tecelli etmiştir. İşte âlemin ve onda yaratılan bütün canlıların geçirdikleri her bir safha, ayrı bir İlâhî fiildir ve ayrı bir ismin tecellisine hizmet etmektedir. Bu safhalar bire indiğinde birçok isim tecelli etmeyecek demektir. Sadece, kâinatın ilk meyveleri olan bitkilerden bir örnek vermekle yetinelim. Bu örneği diğer bütün canlılara ve kâinatın tamamına teşmil edebiliriz.

Cenâb-ı Hak, bir ağacın bütün özelliklerini bir çekirdek içinde, Üstad'ın ifadesiyle, manevî kader kalemiyle yazıyor. Bu ayrı bir fiildir. Sonra, o çekirdeği açıyor. Bu da yine farklı bir fiildir. O çekirdeğe neşv ü nema veriyor, onu büyütüp geliştiriyor. Bunlarda yine ayrı birer fiildirler. Sonunda o ağacı kemal noktasına getiriyor ve orada durduruyor. Bunlar da yine farklı işlerdir. Ağaçtan meyve çıkarıyor. Ve o meyvenin içine ağacın bütün plan ve programını yerleştiriyor. Bunlar da yine birbirinden ayrı harika fiillerdirler. Bütün bu farklı fiiler, farklı isimlerin tecellisini netice verirler. Ağaç bir anda yaratılsaydı bütün bu fiiller yerine, sadece, “yoktan yaratma” fiili icra edilecek ve diğer isimler tecellisiz kalacaktı. O zaman yeryüzünde ne civciv görebilecektik, ne kuzu. Bitkiler âleminde ise fidanlardan hiç söz edilmeyecekti.

b. Doğrudan “kâinat” demek yerine, “semavat ve arz” denilmesinin sebebine gelince, bu ifade tarzı, insanın tefekkür ufkunu daha da genişletmektedir. Nitekim, bir ayet-i kerimede de o müşriklere semavat ve arzı kimin yaratığı sorulduğunda, ister istemez, Allah diyecekleri haber verilir.

Üstat Hazretleri, yeryüzündeki bütün canlıların semavat ve arzın izdivacıyla ortaya çıktıklarına dikkat çeker.

İnsan, semadaki varlıklara ve olaylara da muhtaçtır, yerdeki varlıklara ve olaylara da. Öyle ise, insanı yaratan ancak semavat ve arzın Rabbi olabilir.

Öte yandan bu ikinci ifade tarzında sema ve arzın ayrı ayrı tefekkür edilmeleri de sağlanmış oluyor. Nitekim, Fatiha Sûresinde “Rabbü’l -âlemin" ismi geçer ve Allah’ın bütün âlemleri terbiye ettiği nazara verilir. Kur’an'ın özeti mahiyetinde olan bu sûrede geçen Rabbü'l-âlemin ismi yerine daha sonra tafsilata geçilmiş ve farklı isimler zikredilmiştir; Rabbüssemavati vel arz, Rabbi Musa ve Harun, Rabbünnas gibi.

c. Kur’an-ı Kerim'de “göklerin ve yerin altı günde (devrede) yaratıldığı” haber verilmektedir. Nur Külliyatında, “eyyam-ı Kur’aniyenin” yani Kur’an'da geçen gün kavramlarının “bin ve elli bin sene gibi uzun zamanları” ifade ettiğine dikkat çekiliyor. Burada geçen “gibi” kelimesi, bu rakamlar dışında başka rakamlar da olabileceğine işaret etmektedir.

Nitekim, Üstat Hazretleri de Barla Lahikası'nda günler ve senelerdeki bu farklılık hakkında şöyle buyurur:

“Malûmdur ki, Küre-i Arz'ın mihveri üstündeki hareketiyle gece-gündüzler ve medar-ı senevîsi üstündeki hareketiyle seneler hasıl oluyor. Güneşle beraber her bir seyyarenin belki sevabitin ve Şems-üş Şümus'un dahi her birinin mihveri üstünde eyyam-ı mahsusalarını gösteren bir hareketi ve medarı üzerinde deveranı dahi bir nevi seneleri gösteriyor...”

Üstadımız, aynı mektupta, bütün hak dinlerinin ve şeriatların aslılarının Kur’an'da olduğunu belirttikten sonra, Kur’an'ın altı bin altı yüz altmış altı ayetinin, Kur’an nurunun “eyyam-ı şer’iyye” ile bu kadar yıl hüküm süreceğine işaret ettiğini kaydeder. Bu rakama fetret dönemi eklendiğinde “Âdem’den kıyamete kadar ömr-ü beşer yedi bin senedir.” hadis-i şerifinde haber verilen rakama tekabül eder.

Üstat Hazretleri, aynı konunun devamında, “eyyamın lisan-ı şer’ide itlâkatı” olduğunu, yani mutlak bırakıldığını nazara verir ve senelerin de mutlak olduğuna, belli bir süre ile kayıtlanamayacağına işaret ederek, jeologların, tarihçilerin ve coğrafyacıların verdikleri rakamların,

“Âdem’den kıyamete kadar ömr-ü beşer yedi bin senedir.”

hadis-i şerefini cerh edemeyeceğini söyler. Ayrıca şunu da ilave eder: “Çünkü eyyam-ı şer’iyyenin dört saatten, elli bin seneye kadar hükmü ve şümulü var.” Yani, hadiste geçen sene ifadesi de mutlaktır, ne kadar bir süreyi ifade ettiği kesin değildir. Bu sebeple söz konusu bilim adamlarının verdikleri rakamlar hadisin haberini cerh edemez.

Üstat Hazretleri, “bin ve elli bin sene ifadelerinin insan dünyası ve hayvan âleminin altı gün yaşayacağına işaret ettiğini” nazara verilmektedir.

Hayvan alemine yapılan işareti de şöyle değerlendirebiliriz. “Bin sene”, insan alemine baktığına göre, elli bin sene de hayvan alemine işaret olabilir. Buna göre hayvan aleminin ömrü, eyyam-ı Kur’aniye ile 6x50 000: 300 000 sene eder. İnsan alemi için yapılan açıklamalar burada da geçerlidir. “Eyyamın lisan-ı şer’ide itlâkatı” olduğundan senenin de aynı şekilde itlakatı vardır, yani mutlak zikredilmiştir, ne kadar bir süre olduğu kesin değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

SONYOLCUNUR

Esselamualeykum ve Rahmetullahi ve Berekatühu... Rahman yar ve yardımcınız olsun çok istifade ediyoruz.Selam ve dua ile

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...