Yirminci Mektup, İkinci Makam, Onuncu Kelimedeki "Mübayenet-i mahiyet ve adem-i takayyüdün kolaylığa sebebiyeti" konusunu açar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Mübayenet-i mahiyet ve adem-i takayyüd", Allah’ın kainat cinsinden olmaması anlamına geliyor. Dolayısı ile kainat içindeki kayıtlar ve kurallar Allah için geçerli değildir ve Allah’a asla engel teşkil edemezler.

Mesela, bir tabur asker bulunsa ve hepsinin rütbesi er olsa, bu taburu erlerin düzenli ve sistemli bir şekilde kendi kendilerine idare etmesi mümkün olamaz. Çünkü erlerin rütbesi eşit olduğu için, birbirlerine hükmedip birbirlerine vaziyet vermeleri mümkün değildir.

Ama taburun idaresine bir subay verilse, taburu çok kolay bir şekilde idare edebilir. Çünkü subay erlerin cinsinden yani rütbesinden olmadığı için, er olmadaki zorluk ve engeller subay için geçerli değildir. Subay bir emirle koca taburu hizaya sokabilir, ama aynı hizayı erler kendi içlerinde kendi kendilerine sağlayamazlar.

Yine bir binayı oluşturan demir, çimento, kum, tuğla, çakıl vesaire gibi malzemeler kendi kendilerine bir bina yapamazlar. Çünkü bu malzemelerin cinsi cansız, akılsız ve güçsüz olduğu için bina oluşturma konusunda aciz ve yetersizdirler.

Binayı yapabilmek için, bu malzemelerin cinsinden olmayan bir usta gerekiyor. Usta, demir ve tuğla cinsinden olmadığı için, demir ve tuğlaya istediği gibi şekil verip istediği alanda kullanabilir. Çünkü usta inşaat malzemeleri türünden ve cinsinden olan aciz ve zayıf bir varlık değildir. Mesela, tuğla düşünemez, planlama yapamaz, ama usta insan olduğu için düşünür ve planlama yapabilir. Tuğla yapısı ve cinsi gereği asla bir bina yapamaz, ama usta farklı yapısı ve cinsinden dolayı binayı kolayca yapabilir. Tuğla açısından imkansız ve çok zor olan bir fiil usta açısından gayet mümkün ve kolay olabilir.

Benzer bir durum kainat ve insan için de geçerlidir. İnsan kainat cinsinden olduğu için bir şeyi yoktan var edip aynı anda binlerce işi idare edemez. Ama Allah, kainat cinsinden olmadığı, mahiyeti mukaddes ve yüce olduğu için, kainatı yoktan var edip aynı anda sayısız işleri çekip çevirebilir, bu Ona çok kolaydır.

Kainatın, insan ve mahlukat için geçerli olan kural ve kayıtları Allah için geçerli değildir; tuğla ile insanın durumu gibi. Tuğla insana göre nasıl kayıtlı ve sınırlı ise, insan da yaratma ve idare etme konusunda Allah’a nispetle mutlak bir şekilde kayıtlı ve acizdir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...