Block title
Block content

Zâhirî ve bâtınî duygular, âfâkî ve hâricî deliller, enfüsî ve dahilî burhanlar, peygamberlerin irsaliyle, kitapların inzali gibi vasıtalar itibarıyla da hidayetin mânâsı taaddüt eder. Cümlesini açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Ve keza, “Her şeyi halk ve hidayet etmiştir.” mânâsında bulunan وَخَلَقَ كُلَّ شَىْءٍ وَهَدٰى hükmünce, zâhirî ve bâtınî duygular, âfâkî ve hâricî deliller, enfüsî ve dahilî burhanlar, peygamberlerin irsaliyle, kitapların inzali gibi vasıtalar itibarıyla da hidayetin mânâsı taaddüt eder."

"İhtar: En büyük hidayet, hicabın kaldırılmasıyla hakkı hak, bâtılı bâtıl göstermektir." (1)

Allah her şeyi yaratıp şekil ve özelliklerini, varlığını sürdürme yollarını gösterendir.

1. Mesela; insanlara yapacakları işlere en uygun olacak el ve ayak vermiştir.

2. İnsana, hayvanlara, bitkilere, madenlere, havaya, suya vs. işlevleri için en uygun durumları vermiştir.

3. Her şeye, işlevini, gereği gibi yerine getirmesine elverişli imkânlar vermiş, o yola koymuştur. Kulağa işitmeyi, göze görmeyi, balığa yüzmeyi, kuşlara uçmayı, toprağa bitki çıkarmayı, ağaca çiçek açıp meyve vermeyi öğreten O’dur. Hz. Mûsa (as), Allah’ı tanıtmak için, işte öyle kısa, fakat yoğun bir cümle söyledi ki yığınlarla kitap yazılsa yine onun mânasını ihata edemez. (Suat Yıldırım)

İşte yukarıda sayılan manalar, hidayetin farklı tecelli tarzlarıdır. Balığın bünyesine uygun süzgeçlerin verilmesi, Allah’ın balığa bir hidayet ve istikamet vermesi demektir. Bunun gibi örnekleri çoğaltmak mümkündür. 

Hidayetin en meşhur manası; elbette insanı hakka ve doğruya götürecek kitaplar ve peygamberlerin gönderilmesidir. Yalnız kitap ve peygamberleri anlayacak zahiri ve batini hissiyatlar olmasa ya da insani donanımlar olmasa, o zaman hidayetin bir bölümü eksik kalır ki hidayet tamam olmaz. Demek insanın duygu ve hissiyatlarla donatılması da hidayet sürecinin bir parçasıdır. Hatta o duyguların açıldığı alemler de hidayet manasının bir cüzüdür.

 Mesela; göz var ama gözün alemi olan görüntü yok demek, bu da bir hidayet tasarımdır. Hidayet ancak bütün parçaların yerleşmesi ile mümkündür. Bu yüzden ayette Allah her şeye hidayet verdik anlamında “Her şeyi halk ve hidayet etmiştir” tabirini kullanıyor.

(1) bk. İşaratü'l-İ'caz, Fatiha Suresi.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...