Açıklamalar

¹ "Resûl-i Ekrem (asm), Hudeybiye seferine çıkmadan önce rüyâsında, Mekke'ye ashâbı ile birlikte başlarını tıraş ederek emniyet içinde girdiklerini görmüş ve bunu ashâbına haber vermişti. Ashâb-ı Kirâm (radiyallahü anhüm ecmaîn), Hudeybiye'de alıkonulup da geri döndükleri zaman, bazı münâfıklar şüpheye düşüp dedikodu çıkarmaya başladıklarında bu âyet-i kerime nâzil olmuştur. Hâlbuki rüyâ, ondan sonraki yılda gerçekleşmiştir." (KMM., Fetih Sûresi 27.âyet açıklaması, s.513)

² "Bundan önce size yakın bir fetih daha ihsan etti.' (Fetih Suresi, 48:27) ifade ediyor ki: Sulh-u Hudeybiye, çendan zahiri İslâm aleyhinde görülmüş ve Kureyşîler bir derece galib görünmüş olduğu halde mânen Sulh-u Hudeybiye, manevî büyük bir fetih hükmünde olacak ve sair fütuhatın da anahtarı olacak diye ihbar ediyor. Filhakika, Sulh-u Hudeybiye ile çendan maddî kılınç, kılıfına muvakkaten konuldu. Fakat Kur'an-ı Hakîm'in bârika-âsâ elmas kılıncı çıktı; kalbleri, akılları fethetti. Musalaha münasebetiyle birbiriyle ihtilat ettiler. Mehâsin-i İslâmiyet, envâr-ı Kur'aniye, inad ve taassubat-ı kavmiye perdelerini yırtarak , hükmünü icra ettiler." (L., Yedinci Lem'a İkinci Vecih, s.29)

³ "Şu kâinatın sâhibi ve mutasarrıfı Mâdem insan nev'i ile konuşacak, elbette insanlar içinde kabil-i hitab ve mükemmel insan olanlarla konuşacak. Madem en mükemmel ve istidadı en yüksek ve ahlâkı ulvî ve nev'-i beşere mukteda olacak olanlarla konuşacaktır; elbette dost ve düşmanın ittifakıyla, en yüksek istidadda ve en âlî ahlâkta ve nev'-i beşerin humsu ona iktida etmiş ve nısf-ı Arz onun hükm-ü manevîsi altına girmiş ve istikbal onun getirdiği nurun ziyasıyla bin üçyüz sene ışıklanmış ve beşerin nuranî kısmı ve ehl-i imanı, mütemadiyen günde beş defa O'nunla tecdid-i biat edip, O'na dua-yı rahmet ve saadet edip, O'na medh ve muhabbet etmiş olan Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm ile konuşacak ve konuşmuş ve Resûl yapacak ve yapmış ve sair nev'-i beşere rehber yapacak ve yapmıştır." (M., On Dokuzuncu Mektub-Mu'cizat-ı Ahmediyye Risalesi- Birinci Nükteli İşaret, s.89)

⁴ "Enbiyadan sonra nev'i beşerin en efdali sahabe olduğu, Ehl-i Sünnet ve Cemâatın icmâı bir hüccet-i katıadır ki; o rivayetlerin sahih kısmı, fazilet-i cüz'iye hakkındadır. Çünki cüz'î fazilette ve hususî bir kemalde, mercuh racihe tereccuh edebilir. Yoksa Sure-i Feth'in âhirinde sitayişkârane tavsifat-ı Rabbaniyeye mazhar ve Tevrat ve İncil ve Kur'anın medh ü senasına mazhar olan sahabelere, fazilet-i külliye nokta-i nazarında yetişilemez. (...) Sohbet-i Nebeviye ne derece bir iksir-i nurani olduğu bununla anlaşılır ki: Bir bedevi adam, kızını sağ olarak defnedecek derecede bir kasavet-i vahşiyanede bulunduğu halde, gelip bir saat sohbet-i Nebeviyeye müşerref olur, daha karıncaya ayağını basamaz derecede bir şefkat-i rahîmaneyi kesbederdi. Hem cahil, vahşi bir adam, bir gün sohbet-i Nebeviyeye mazhar olur; sonra Çin ve Hind gibi memleketlere giderdi, o mütemeddin kavimlere muallim-i hakaik ve rehber-i kemâlât olurdu." (S., Yirmi Yedinci Söz'ün Zeyli, s.489)

⁵ "Şu âyetin başı, Sahabelerin Enbiyadan sonra nev'-i beşer içinde en mümtaz olduklarına sebeb olan secâyâ-yı âliye ve mezaya-yı galiyeyi haber vermekle, mânâ-yı sarihiyle; tabakat-ı Sahabenin istikbalde muttasıf oldukları ayrı ayrı mümtaz has sıfatlarını ifade etmekle beraber, mana-yı işarîsiyle; ehl-i tahkikçe vefat-ı Nebevîden sonra makamına geçecek Hulefa-yı Raşidîn'e hilafet tertibi ile işaret edip her birisinin en meşhur medar-ı imtiyazları olan sıfât-ı hassayı dahi haber veriyor." (L., Yedinci Lem'a Beşinci Vecih, s.30) (Ayrıca bk. S., On Sekizinci Söz sonu ve Otuz Üçüncü Söz Otuz İkinci Pencere, s.233 ve 688; Ş., On Beşinci Şua Üçüncü Medrese-i Yûsufiyenin Tek Bir Dersinin Üçüncü Kısmı, s.620; BL., Mesâil-i Müteferrika Beşinci Mes'ele, s.273)