Nefsin İki Hali
Bil ki: Gerçekten nefis çok acîb bir şey! Eğer tezekki etse esma-i hüsnanın hazinelerinin cilvelerini anlamak için sayısız âletler ve sınırsız ölçüler hazinesi.. Ama örtülse ve tuğyana sapsa yılan, akrep ve haşerelerin bir mağarası.. -En iyi Allah bilir-, evlâ olan nefsin fenâsı değil, bekâsıdır.
Evliyanın çoğunun yaptığı tarzda onu tam öldürmektense, sahabenin yaptığı tarzda tezkiye ile onu arıtmak ve devam ettirmek, hikmetin sırrına daha uygun görülüyor. Evet, nefsin mahiyetinde
- şiddetli bir açlık,
- büyük bir ihtiyaç
- ve acîb bir zevk var.
Seciyelerinin mecrası değiştiğinde, mezmum hırsı, doymaz bir iştiyaka döner. Meş’um gururu, şirkin bütün çeşitlerinden kurtulmaya bir vesile olur. Nefsine ve zâtına olan şiddetli sevgisi, Rabbine yönelik zâti bir muhabbete döner ve hâkeza... Böylece seyyiatı hasenata inkılâb eder.