Sonsuz Kudret Tecellileri

Bil ki: İhata edici safi nurdan hiçbir şey gizlenemez. Keza sonsuz bir kud­re­tin dairesinden hiçbir iş hariç kalamaz. Yoksa sonsuzun sonlu ile sınırlanıp son­lu hâle gelmesi gerekirdi. Bu ise, çok cihetlerle imkânsızdır.

Keza hikmet her şeye “karınca kaderince” denildiği gibi, ona uygun miktarda bir feyz veriyor. Denizden eldeki kap kadar su alınır. Küçük bir şeyle meşguliyet, her şeye gücü yeten Kadir-i Hakîmi büyük olandan alıkoymadığı gibi, hatırlı olan da ehemmiyetsiz olandan alıkoyamaz.

Maddeden mücerret, Zahir, Batın, Muhît olandan, en büyük bir şey en küçük olanı, nev’ de ferdi saklayamaz. Maddeten küçük olan, bazen san’at cihetinden bü­yük olur. Küçüğün nev’i azametlidir, sayıca çoktur, büyüktür. Mutlak azamet, ortaklığı asla kabul etmez ve ona tahammül göstermez.

Mutlak mükemmellikteki mutlak sür’at içinde mutlak kolaylıktan gelen cûd‑u mutlak ile beraber
- tam bir kendini tanıtma,
- cemâl sahibinin mutlak cemâlini ve mutlak kemâlini müşahede etmeyi ve on­ları teşhiri sevmesi,
- tekvinî ayetlerin şehâdetiyle mutlak rahmet ve mutlak gına,
- ayrıca hadd ü hesaba gelmez nazar eden, tefekkür eden, müşahede eden ve ib­ret alanların olması…

İşte bütün bu sebepler şeksiz olarak küçük küçük hay­van ve kuşlar envaının vücudunu da iktiza eder, hatta evleviyetle gerektirir. Çün­kü daha dakik olan küçük, vücuda ve nurani kudrete daha yakındır.