TEVHİD-İ EF’AL
Tevhid, “bir bilmek, birlemek, birlikte düşünmek” demektir. Yaratma, hayat verme, rızıklandırma, öldürme, diriltme, affetme, şifa verme gibi sonsuz fiillerin hepsini Allah’tan bilmeye “tevhid-i ef’al” denilir.
Bir varlığı mesela, bir insanı kim yaratıyorsa, ona hayat veren, suret veren, onu rızıklandıran da O’dur. Bu fiilleri birbirinden ayrı düşünmek ve ayrı zatlara isnat etmek aklen imkânsızdır. Bütün bu fiiller aynı İlâhî sıfatlarla, yâni aynı ilimle, aynı kudretle, aynı iradeyle icra edilirler. Bilen başka, dileyen başka değildir; keza, gören başka, kudretiyle yapan başka olamaz.
Bir varlığı mesela, bir insanı kim yaratıyorsa, ona hayat veren, suret veren, onu rızıklandıran da O’dur. Bu fiilleri birbirinden ayrı düşünmek ve ayrı zatlara isnat etmek aklen imkânsızdır. Bütün bu fiiller aynı İlâhî sıfatlarla, yâni aynı ilimle, aynı kudretle, aynı iradeyle icra edilirler. Bilen başka, dileyen başka değildir; keza, gören başka, kudretiyle yapan başka olamaz.