Block title
Block content
ÜÇÜNCÜ ESAS

Hikmet-i felsefe ile hikmet-i Kur’âniyenin hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeye verdiği terbiyeler:

Amma hikmet-i felsefe ise, hayat-ı içtimaiyede nokta-i istinadı “kuvvet” kabul eder. Hedefi “menfaat“ bilir. Düstur-u hayatı “cidal“ tanır. Cemaatlerin rabıtasını “unsuriyet, menfi milliyeti“ tutar. Semerâtı ise, “hevesât-ı nefsâniyeyi tatmin ve hâcât-ı beşeriyeyi tezyiddir.”

Halbuki, kuvvetin şe’ni tecavüzdür. Menfaatin şe’ni, her arzuya kâfi gelmediğinden, üstünde boğuşmaktır. Düstur-u cidâlin şe’ni çarpışmaktır.

Unsuriyetin şe’ni, başkasını yutmakla beslenmek olduğundan, tecavüzdür. İşte bu hikmettendir ki, beşerin saadeti selb olmuştur.

Amma hikmet-i Kur’âniye ise, nokta-i istinadı, kuvvete bedel “hakkı“ kabul eder. Gayede menfaate bedel “fazilet ve rıza-i İlâhîyi” kabul eder. Hayatta düstur-u cidal yerine “düstur-u teâvünü” esas tutar.

Cemaatlerin rabıtalarında unsuriyet, milliyet yerine “rabıta-i dinî ve sınıfî ve vatanî“ kabul eder. Gayâtı, hevesat-ı nefsâniyenin tecavüzâtına sed çekip ruhu maâliyâta teşvik ve hissiyat-ı ulviyesini tatmin eder ve insanı kemâlât-ı insaniyeye sevk edip insan eder.

Hakkın şe’ni ittifaktır. Faziletin şe’ni tesanüddür. Düstur-u teâvünün şe’ni, birbirinin imdadına yetişmektir. Dinin şe’ni uhuvvettir, incizaptır. Nefsi gemlemekle bağlamak, ruhu kemâlâta kamçılamakla serbest bırakmanın şe’ni, saadet-i dâreyndir.
« Önceki Sayfa  | | Sonraki Sayfa »
Önceki Risale: On Birinci Söz / Sonraki Risale: On Üçüncü Söz
Ekranı Genişlet
Lügat Listesi

Lügatler :

beşer : insan
cemaat : topluluk, grup
cidal : mücadele, kavga
cihet-i tefevvuk : üstünlük yönü
cihet-i ulviyet : yücelik yönü
düstur-u cidâl : mücadele ve kavga prensibi
düstur-u hayat : hayat prensibi
düstur-u teavün : yardımlaşma prensibi
fazilet : manevi değer ve üstünlük
gayât : gayeler, amaçlar
hâcât-ı beşeriye : insanî ihtiyaçlar
hayat-ı içtimaiye : sosyal hayat
hayat-ı içtimaiye-i beşeriye : insanların sosyal hayatı
hikmet-i felsefe : felsefenin hikmeti
hikmet-i Kur’ân : Kur’ân’ın hikmeti
hissiyat-ı ulviye : yüksek hisler, yüce duygular
incizap : kendine çekme
istinad : dayanma
ittifak : birlik, birleşme
kâfi : yeterli
kavî : kuvvetli, güçlü
kelâm : söz, konuşma
kudret : güç, iktidar
livechillâh : Allah için
maâliyât : yüksek ve yüce fikirler
menfî milliyet : zararlı bir hale gelen milliyetçilik, ırkçılık
muvazene : karşılaştırma
nefis : insanı maddî zevk ve isteklere sevk eden kuvvet
nokta-i istinad : dayanak noktası
rabıta : bağ
rabıta-i dinî ve sınıfî ve vatanî : din, sınıf ve vatan bağı
rıza-i İlâhî : Allah rızası
saadet : mutluluk
saadet-i dâreyn : dünya ve âhiret mutluluğu
sed çekmek : engel olmak
selb olmak : ortadan kalkmak
semerât : meyveler, neticeler
temsîl : kıyaslama tarzında benzetme, analoji
tesanüd : dayanışma
tezyid : arttırma
tilmiz : talebe, öğrenci
uhuvvet : kardeşlik
unsuriyet : ırkçılık
Yükleniyor...