Bir şey, her şeysiz olmaz!
Bir şey her şeysiz olmaz
Kâinatta serbeser sırr-ı tesanüd müstetir, hem münteşir. Hem cevânibde tecavüb, hem teâvün gösterir.
Ki yalnız bir kudret-i âlemşümuldür yaptırır, zerreyi her nisbetiyle halk edip yerleştirir.
Kitab-ı âlemin her satırıyla her harfi hayy; ihtiyaç sevk ediyor, tanıştırır.
Her nereden gelirse gelsin, nidâ-i hâcete lebbeyk-zendir; sırr-ı tevhid namına etrafı görüştürür. Zîhayat her harfi, herbir cümleye müteveccih birer yüzü, hem de nâzır birer gözü baktırır.
Okunan Yer: Sözler, Lemeât
Açıklayan: Dr. Burhan Sabaz
Yorumlar
“Hayy” burada “canlılık” değil, “hayat sırrına hizmet eden, o hayy Zât’ı gösteren” anlamında mecazî bir sıfat.
Bu bağlamda “her harfi hayy”
= “her şeyde Hayy ismine bir ayna, bir işaret vardır.”
Yani:
Taş, kendi içinde biyolojik hayat taşımaz;
ama düzeni, yapısı, yeri, hikmetiyle
onu var eden Hayy ve Kayyûm bir Zât’ın kudretini gösterir.
Neden “her harf hayy” denilmiş?
Çünkü kâinatın hiçbir parçası ölü anlamında, kendi başına değildir.
Hepsi bir hayat düzeninin parçasıdır.
Mesela:
Taş, cansız görünür ama bitkinin köküne dayanak olur.
Toprak, canlıları besler; rızık döngüsünün bir parçasıdır.
Güneş, ısı ve ışığıyla hayatı devam ettirir.
Demek ki, doğrudan hayat sahibi olmasa bile,
hayata hizmet ettiği için “hayy” hükmündedir.