Osmanlıca ve Dini Terimler Lügatı
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| Kelime | Anlam |
|---|---|
| ÇE: | f. Küçültme edatı olap bu mânâ ile Farsça isimlere eklenir. |
| ÇE: | (Bak: Çi) |
| ÇEÇ: | f. Hububat elenen kalbur. Harman savurmakta kullanılan yaba. |
| ÇEÇEK: | f. Gül. Çiçek. Gönül. Çiçek hastalığı. Vücutda çıkan ben. |
| ÇEH: | f. Kılıç, bıçak ve hançer gibi âletlerin kını, kılıfı. |
| ÇEH: | f. Kuyu, çukur. |
| ÇEHAN: | f. Damlıyan, damlayıcı. |
| ÇEHÂR: | f. Dört, erbaa. |
| ÇEHÂR-DEH: | f. Ondört. |
| ÇEHÂR-GÂNE: | f. Dört unsur. |
| ÇEHÂR-PÂ: | f. Dört ayaklı hayvan. |
| ÇEHARÜM: | f. Dördüncü. |
| ÇEHRE: | f. Vech, yüz, surat. Mc: Surat asmak, dargınlık. Görünüş, şekil, zahir. |
| ÇEHRE-NÜMUD: | f.Yüzünü gösteren, yüz gösterici. |
| ÇEHRE-PERDAZ: | f. Ressam. |
| ÇEK: | Çekoslovakya, Bohemya ahalisinden olan ve Çek'ce konuşan kavim ki, Osmanlı metinlerinde "çeh" diye geçer. |
| ÇEKAN: | f. Damlamış, damlıyan. |
| ÇEKİ: | Odun gibi ağır cisimleri tartmada kullanılan 250 kiloluk ağırlık ölçüsü. |
| ÇEKİDE: | f. Gürz ve topuz gibi eski zamanlarda kullanılan savaş âletleri. Damlamış. |
| ÇEKİMSER: | t. Taraf tutmayan. |
| ÇEKRE: | f. Küçük su damlası. Su serpintisi. |
| ÇELEBİ: | Efendi, kibar kimse. Mevlâna postnişinine verilen ünvan. Çelebi, Sultan Mehmed devrine kadar padişah oğullarına verilen ünvan idi. Mevlânâ soyundan gelenlerle, mevlevilerin büyüklerine verilen ünvan. |
| ÇELE-ÇEPE: | f. Sağa sola. |
| ÇELENK: | f. Eskiden kadınların süs için başlarına taktıkları mücevher veya madenlerden yapılmış sorguç. Halka şeklinde çiçek veya yapraklı dal demeti. (Cenazelere çelenk göndermek İslâm âdeti değildir, israftır.) |
| ÇELİPA: | f. Haç, put, sanem. Eğik ve kıvrık çizgi. |
| ÇEM: | f. Naz ve eda ile salınarak yürüme. Ziynetli, süslü, düzgün. Cürüm, kabahat, suç. Taam, yemek. Mâna. Kazanılmış, toplanılmış. |
| ÇEMBER: | (Bak: Çenber) |
| ÇEMEN: | Yeşil ve kısa otlarla kaplı yer, çimen. Ağaç ve çiçekleri olan yeşillik, çayır. Pastırmaya konulan bir çeşit ot. |
| ÇEMENİSTAN: | f. Bahçe, çimenlik. |
| ÇEMENZAR: | f. Yeşillik, çayır. |
| ÇENBER: | f. Daire, def ve kalbur gibi şeylerin tahtadan olan dairesi. Fıçı ve tekerlek gibi şeylere takviye edip, dağılmalarını önlemek için etrafını çevirecek tarzda geçirilen demir veya tahta halka. Başa ve boyna bağlanan yemeni. Esirlik, bağlılık, kölelik. Geo: Bir düzlemde bulunan sabit noktadan aynı uzaklıktaki noktaların meydana getirdiği geometrik şekil. |
| ÇEND: | f. Kaç tâne? Ne kadar? Birkaç. Üç-beş gibi adet. Herhangi bir şeyin yüzde biri. |
| ÇENDAN: | f. Gerçi, her ne kadar. O kadar. Pek o kadar. |
| ÇENDÎ: | f. Bir müddet, biraz. |
| ÇENDİN: | f. Kaç, kadar, ne kadar, bu kadar. |
| ÇENEB: | f. Sünnet. |
| ÇENG: | f. Pençe. El. Çalgı âletlerinden bir saz çeşidi. Eğri büğrü. |
| ÇENGAR: | f. Yengeç. Bakır pasından yapılan yeşil boya. |
| ÇENGEL: | f. Pençe. Bir şey asmağa yarayan alet. Orman, ağaçlık yer. |
| ÇENGİ: | Zil ve kaşık vurarak oynayan dansöz ve rakkase ki, ekseriyetle çingene kızlarındandır. |
| ÇEP: | f. Sol, yanlış, falso. |
| ÇEPEL: | Kirli, bulaşık, karışık, çamurlu. |
| ÇEP-ENDAZ: | f. Hileci,hilekâr, hile yapan kişi. |
| ÇEPER: | Cidar, duvar. |
| ÇEP ŞÜDEN: | f. Solak olmak. Mc: Doğruluktan yüz çevirmek. |
| ÇEP Ü RAST: | Sağ ve sol. |
| ÇERA: | f. Niçin, niye böyle? Mer'a. Otlak. |
| ÇERAG: | f. Işık. kandil. Lâmba. Mum. Kutlu, mutlu. Otlak. Mer'a. Otlama. Tekaüd. Talebe. |
| ÇERAGAN: | f. Etrafı aydınlatma, şenlik. Kandil donanması, çırağan. |
| ÇERAG-ÇEŞM: | f. Evlat, çocuk, veled, insan yavrusu. |
| İçerisinde 'ÇE' geçenler | |
| AB-I ÇEŞM: | Göz yaşı. |
| AB-ÇERA: | f. Kahvaltı. |
| AHU-BEÇE: | f. Ceylan yavrusu. |
| AHU-ÇERENDE: | f. Otlıyan ceylan. |
| BAG-ÇE: | f. Bahçe. |
| BAM-I ÇEŞM: | Gözkapağı. |
| BÂZİÇE: | f. Oyuncak, eğlence. Mel'abe. |
| BEÇE: | (C.: Beçegân) f. İnsan veya hayvan yavrusu. |
| BEÇE-İ HUNİN: | Kanlı yavru. * Mc: Acı gözyaşları. |
| BEÇE-İ TAVUS-U ULVÎ: | Gökteki tavusun yavrusu. * Kamer, ay. * Güneş, şems. * Ateş, nar.* Gündüz.* Yâkut. |
| BEÇE-DAR: | f. Yavrusu olan, çocuğu olan. * Gebe, hâmile. |
| BEÇE-GÂN: | (Beçe. C.) f. Çocuklar, yavrular. |
| BEÇEK: | f. Bir nevi kesici alet. * Küçük silah. |
| BED-ÇEŞM: | f. Nazarı değen, haset kimse. |
| BE-SER Ü ÇEŞM: | f. Başgöz üstüne. |
| BEVVÂL-İ ÇEH-İ ZEMZEM: | Zemzem kuyusuna işeyen. * Mc: Yalnız şöhret kazanmak ve adı anılmak için uygunsuz iş yapan. |
| BÛYÇE: | f. Sarmaşık (nebat) |
| BÜTÇE: | Fr. Devletin veya diğer kuruluşların yıllık gelir ve giderlerini (sarfiyat ve varidatlarını) gösteren ve bunlarla ilgili harcamaları tayin eden hesap işleri. |
| BÜZİÇE: | f. Oğlak. Küçük, yavru keçi. |
| BE-SER Ü ÇEŞM: | f. Başgöz üstüne. |
| CUY-ÇE: | f. Küçük ırmak. |
| DERİÇE: | f. Küçük kapı, oyma kapı. Pencere. |
| DERYAÇE: | f. Göl, küçük deniz. |
| DESTAR-ÇE: | f. Mendil. |
| DİHÇE: | f. Küçük köy. * Çiftçi, köylü. |
| DİLEKÇE: | (Bak: İstida) |
| DİVANÇE: | f. Kafiye itibariyle harf sırası tertibiyle yapılan küçük şiir mecmuası. |
| DİV-BEÇE: | f. Deve yavrusu. |
| DİV-ÇE: | f. Sülük. * Kadın tuzluğu adı verilen bir bitki çeşiti. * Ağaç kurdu, güve. * Arka kaşağısı. |
| DİZÇEK: | Dizleri muhafaza etmek için muharebelerde kullanılan bir nevi zırh. |
| DÜM-ÇE: | f. Kısa kuyruk, kuyrukçuk. |
| EVLİYA ÇELEBİ: | Kütahya'lı olup, Mi: 25 Mart 1611'de doğmuştur. Meşhur eseri; Seyahatnâme'sidir. |
| BAĞÇE: | Küçük bağ, bahçe. |
| ÇAÇELE: | f. Postal, ayakkabı, çarık, pabuç. |
| ÇALÇENE: | t. Durmayıp konuşan, geveze. |
| ÇÂR-ÇEŞM: | Dört göz. |
| ÇARİÇE: | (Slavca) Rus İmparatoriçesinin nâmı. |
| ÇEÇ: | f. Hububat elenen kalbur. * Harman savurmakta kullanılan yaba. |
| ÇEÇEK: | f. Gül. Çiçek. * Gönül. * Çiçek hastalığı. * Vücutda çıkan ben. |
| ÇEH: | f. Kılıç, bıçak ve hançer gibi âletlerin kını, kılıfı. |
| ÇEH: | f. Kuyu, çukur. |
| ÇEHAN: | f. Damlıyan, damlayıcı. |
| ÇEHÂR: | f. Dört, erbaa. |
| ÇEHÂR-DEH: | f. Ondört. |
| ÇEHÂR-GÂNE: | f. Dört unsur. |
| ÇEHÂR-PÂ: | f. Dört ayaklı hayvan. |
| ÇEHARÜM: | f. Dördüncü. |
| ÇEHRE: | f. Vech, yüz, surat. * Mc: Surat asmak, dargınlık. * Görünüş, şekil, zahir. |
| ÇEHRE-NÜMUD: | f.Yüzünü gösteren, yüz gösterici. |
| ÇEHRE-PERDAZ: | f. Ressam. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar | |
| ÇEÇ : | f. Hububat elenen kalbur. * Harman savurmakta kullanılan yaba. |