Osmanlıca ve Dini Terimler Lügatı
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| Kelime | Anlam |
|---|---|
| İDRA: | Def etmek. Bildirmek. Bildirilmek. |
| İDRAB: | (Darb. dan) Rüc'u etmek, vaz geçmek. Bir şeyi yapmaktan yüz çevirmek. Mukim olmak. Bir kimse üzerine kırağı yağmak. Sıcak yel eserek yerdeki suyu kurutmak. Ekmeğin pişmesi. (Kamus'tan alınmıştır.) |
| İDRAC: | Dercetmek. Dürmek. Bir yazıyı bir yere koydurmak. |
| İDRAK: | Anlayış. Kavrayış. Akıl erdirmek. Fehim. Yetiştirmek.(Maalesef insanlar teâvün sırrını idrak edememişler, hiç olmazsa taşlar arasındaki yardım vaziyetinden ders alsınlar! İ.İ.) |
| İDRAK-İ DAKİK: | İnce idrak. |
| İDRAK-İ MAÂLÎ: | Büyük mes'eleleri ve sırları kavramak, akıl erdirmek. |
| İDRAKAT: | (İdrak. C.) Anlayışlar, kavrayışlar, idrak etmeler. |
| İDRAR: | Sidik. Bevl. Çokça akıtmak. Devamlı vermek. |
| İDRARAT: | (Derr. C.) Gelirler. Vâridat. Tahsilat. |
| İçerisinde 'İDRA' geçenler | |
| İDRAB: | (Darb. dan) Rüc'u etmek, vaz geçmek. Bir şeyi yapmaktan yüz çevirmek. Mukim olmak. * Bir kimse üzerine kırağı yağmak. * Sıcak yel eserek yerdeki suyu kurutmak. * Ekmeğin pişmesi. (Kamus'tan alınmıştır.) |
| İDRAC: | Dercetmek. Dürmek. * Bir yazıyı bir yere koydurmak. |
| İDRAK: | Anlayış. Kavrayış. Akıl erdirmek. Fehim. Yetiştirmek.(Maalesef insanlar teâvün sırrını idrak edememişler, hiç olmazsa taşlar arasındaki yardım vaziyetinden ders alsınlar! İ.İ.) |
| İDRAK-İ DAKİK: | İnce idrak. |
| İDRAK-İ MAÂLÎ: | Büyük mes'eleleri ve sırları kavramak, akıl erdirmek. |
| İDRAKAT: | (İdrak. C.) Anlayışlar, kavrayışlar, idrak etmeler. |
| İDRAR: | Sidik. Bevl. * Çokça akıtmak. * Devamlı vermek. |
| İDRARAT: | (Derr. C.) Gelirler. Vâridat. Tahsilat. |
| İSTİDRAC: | Derece derece yükselmeyi isteyiş. * Ist: Hakkı ve hakiki değeri olmadığı halde ve kabiliyetsizliğine rağmen bir kimsenin kesret-i nimete mazhar olması ve bu sebeple küfür ve isyana devam etmesi ile azab ve gazab-ı İlâhiyeye yaklaşması.(Neuzü billah, bu öyle bir işdir ki: Hikmet-i İlâhiye ile bazı kâfirlerin muradı zuhur eder, istediği hârika bir surette olur. Ve bunların küfürleri, Allah'a isyanları da böylece ziyadeleşir.)(... Keramet ile müşerref olan bir şahıs, bilerek harika bir emre mazhar olursa, o halde eğer nefs-i emmaresi baki ise, kendine güvenmek ve nefsine ve keşfine itimat etmek ve gurura düşmek cihetinde istidrac olabilir. M.)(Keramet ile istidrac manen birbirine mübayindir. Zira keramet, mu'cize gibi Allah'ın fiilidir. Ve o keramet sâhibi de kerametin Allah'tan olduğunu bilir ve Allah'ın kendisine hâmi ve rakib olduğunu da bilir. Tevekkül ü yakîni de fazlalaşır. Lâkin, bazan Allah'ın izniyle kerametilerine şuuru olur, bazan olmaz. Evlâ ve eslemi de bu kısımdır.İstidrac ise, gaflet içinde iken eşya-yı gaybiyenin inkişafından ve garip fiilleri izhar etmekten ibarettir. Fakat, bu istidrac sahibi, nefsine istinad ve iktidarına isnad etmekle enaniyeti, gururu öyle fazlalaşır ki okumaya başlar. Lâkin o inkişaf, tasfiye-i nefs ve tenevvür-ü kalb neticesi olduğu takdirde, ehl-i istidrac ile ehl-i keramet arasında tabaka-i ulada fark yoktur. Tam mânasiyle fenaya mazhar olanlar ise, onlara da Allahın izniyle eşya-yı gaybiye inkişaf eder. Ve onlar da, o eşyayı Fenâfillâh olan havaslariyle görürler. Bunun istidracdan farkı pek zâhirdir. Zira, zâhire çıkan bâtınlarının nuraniyeti, mürâilerin zulümatiyle iltibas olmaz. M.N.) |
| İSTİDRACÎ: | İstidraca ait, istidrac cinsinden. |
| İSTİDRAK: | Nâil olmak, ulaşmak, varmak. * Anlamak. * Gr: Bir kelimeyi, evvelki sözden neş'et eden bir tevehhümü kaldırmak için kullanmak. |
| MİDRA: | Boynuzdan veya demirden çuvaldız gibi bir nesne. (Kadınlar onunla saçlarını düzeltip islâh ederler ve tarakla da tararlar.) |
| MİDRAR: | Yağmur yağdıran bulut. * Çok su döken. |
| MİDRAS: | Okuma yeri. * İçinde Tevrat dersi verilen ev. |
| ZEVİ-L İDRAK: | İdrak sahipleri. Anlayış ve akıl ile kavrayışlı olan. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar | |
| İDRAB : | (Darb. dan) Rüc'u etmek, vaz geçmek. Bir şeyi yapmaktan yüz çevirmek. Mukim olmak. * Bir kimse üzerine kırağı yağmak. * Sıcak yel eserek yerdeki suyu kurutmak. * Ekmeğin pişmesi. (Kamus'tan alınmıştır.) |
| ÎD : | Bayram günü. Bayram. (Gidip tekrar gelen, bir kimsede âdet olup alışılan şey. Bayram tekrar geldiği için îd denilmiştir. L.R.) |