Osmanlıca ve Dini Terimler Lügatı
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| Kelime | Anlam |
|---|---|
| İHLA: | Boş bırakma. Boşaltmak, hâli kılmak. |
| İHLA-İ SEBİL: | Yolunu açık bırakma. |
| İHLA': | (Hulv. den) Tatlılandırma. |
| İHLAF: | Yemin vermek. Yemin etmek. Yok etmek. Telef etmek. |
| İHLAK: | (Helâk. dan) Harcama, tüketme, bitirme. Yok etme, helâk etme, öldürme. |
| İHLAL: | (Mahal. den) Yer değiştirmek. Vermek. Yerleştirmek. Helâl kılmak. |
| İHLAL: | (Halel. den) Sakatlamak. Bozmak. Halel vermek. Birini ihtiyaç içinde bırakmak. Düşmanın haklarına vefa etmeyip gadretmek. |
| İHLAS: | Müşteriyi aldatmak. Müflis olmak. |
| İHLAS: | (Hulus. dan) Kalbini safi etmek. İçten, samimi, riyasız sevgi. İçten gelen sevgi ile doğruluk ve bağlılık. Sırf Allah emretmiş olduğu için ibadet etmek. Yapılan ibadet ve işlerde hiçbir karşılık ve menfaati, hakiki ve esas gaye etmeyerek yalnız ve yalnız Allah rızasını esas maksat ve gaye edinmek. İnsanlara riyakârlıktan, gösterişten uzak olmak.(Bu dünyada, hususan uhrevî hizmetlerde, en mühim bir esas, en büyük bir kuvvet, en makbul bir şefaatçi, en metin bir nokta-i istinad, en kısa bir tarik-i hakikat, en makbul bir duâ-yı manevî, en kerametli bir vesile-i makasıd, en yüksek bir haslet, en sâfi bir ubudiyet ihlastır....Cenab-ı Hakk'ın rızası ihlas ile kazanılır. Kesret-i etba' ile ve fazla muvaffakiyet ile değildir. Çünkü onlar vazife-i İlâhiyyeye ait olduğu için istenilmez; belki bazan verilir. Evet, bazan bir tek kelime sebeb-i necat ve medar-ı rıza olur. Kemmiyetin ehemmiyeti o kadar medar-ı nazar olmamalı. Çünkü, bazan bir tek adamın irşadı, bin adamın irşadı kadar rıza-yı İlâhîye medar olur. Hem, ihlas ve hakperestlik ise, müslümanların nereden ve kimden olursa olsun, istifadelerine taraftar olmaktır. Yoksa benden ders alıp sevap kazandırsınlar düşüncesi, nefsin ve enaniyetin bir hilesidir. L.)(Cay-ı ibret bir hâdise: Bir vakit İmam-ı Ali Radıyallahü Anh, bir kâfiri yere atmış. Kılıncını çekip keseceği zaman, o kâfir O'na tükürmüş. O kâfiri bırakmış, kesmemiş. O kâfir, O'na demiş ki: "Neden beni kesmedin?" Dedi: "Seni Allah için kesecektim. Fakat bana tükürdün; hiddete geldim. Nefsimin hissesi karıştığı için ihlasım zedelendi. Onun için seni kesmedim." O kâfir, O'na dedi: "Beni çabuk kesmen için seni hiddete getirmekti. Mâdem dininiz bu derece sâfi ve hâlistir; o din haktır." dedi. M.) |
| İHLAS-MEND: | f. İhlaslı, ihlas sahibi, temiz kalbli. |
| İHLAS-MENDANE: | f. Temiz yürekli kimseye yakışır şekilde, ihlaslı kişiye uygun tarzda. |
| İHLAS-MENDÎ: | f. İhlaslılık, temiz kalblilik. |
| İHLAS-PERVER: | f. İhlas sahibi, temiz kalbli. |
| İHLAS-PERVERANE: | f. Temiz yürekli, ihlas sahibi bir kimseye yakışacak surette. |
| İHLAS-PERVERÎ: | f. Temiz yürekli, ihlas sâhibi olma. |
| İHLAS SURESİ: | Kur'an-ı Kerim'de şirkin ve küfrün envâını reddedip, tevhidi ilân eden $ diye başlayan 112. Sure.Bu sureye: Esas, Tevhid, Tefrid, Tecrid, Necat, Velâyet, Marifet, Samed, Muavvize, Mazhar, Berâe, Nur, İman suresi de denilmektedir. Maâni, Müzekkire gibi isimleri de vardır. (E.T.) |
| İçerisinde 'İHLA' geçenler | |
| BERÂAT-ÜL İSTİHLÂL: | Bir eserin içindekilerini güzel bir başlangıçla baş tarafında anlatmak. İyi bir alâmet. Güzel bir başlangıç. * Bir ibarede müradif ve mukni birkaç kelime bulunması, hüsn ve insicamdaki ibarenin vech-i mergub üzere te'lif ve terkibi. * Maaş, rütbe, nişan için hükümetçe bildirilen yazı gibi vesika. |
| DİHLAS: | Arslan. * Yavuz, bahâdır, kahraman, çeri kimse. |
| İHLA-İ SEBİL: | Yolunu açık bırakma. |
| İHLA': | (Hulv. den) Tatlılandırma. |
| İHLAF: | Yemin vermek. Yemin etmek. * Yok etmek. Telef etmek. |
| İHLAK: | (Helâk. dan) Harcama, tüketme, bitirme. * Yok etme, helâk etme, öldürme. |
| İHLAL: | (Mahal. den) Yer değiştirmek. Vermek. Yerleştirmek. * Helâl kılmak. |
| İHLAL: | (Halel. den) Sakatlamak. Bozmak. Halel vermek. * Birini ihtiyaç içinde bırakmak. * Düşmanın haklarına vefa etmeyip gadretmek. |
| İHLAS: | Müşteriyi aldatmak. Müflis olmak. |
| İHLAS: | (Hulus. dan) Kalbini safi etmek. İçten, samimi, riyasız sevgi. İçten gelen sevgi ile doğruluk ve bağlılık. * Sırf Allah emretmiş olduğu için ibadet etmek. Yapılan ibadet ve işlerde hiçbir karşılık ve menfaati, hakiki ve esas gaye etmeyerek yalnız ve yalnız Allah rızasını esas maksat ve gaye edinmek. İnsanlara riyakârlıktan, gösterişten uzak olmak.(Bu dünyada, hususan uhrevî hizmetlerde, en mühim bir esas, en büyük bir kuvvet, en makbul bir şefaatçi, en metin bir nokta-i istinad, en kısa bir tarik-i hakikat, en makbul bir duâ-yı manevî, en kerametli bir vesile-i makasıd, en yüksek bir haslet, en sâfi bir ubudiyet ihlastır....Cenab-ı Hakk'ın rızası ihlas ile kazanılır. Kesret-i etba' ile ve fazla muvaffakiyet ile değildir. Çünkü onlar vazife-i İlâhiyyeye ait olduğu için istenilmez; belki bazan verilir. Evet, bazan bir tek kelime sebeb-i necat ve medar-ı rıza olur. Kemmiyetin ehemmiyeti o kadar medar-ı nazar olmamalı. Çünkü, bazan bir tek adamın irşadı, bin adamın irşadı kadar rıza-yı İlâhîye medar olur. Hem, ihlas ve hakperestlik ise, müslümanların nereden ve kimden olursa olsun, istifadelerine taraftar olmaktır. Yoksa benden ders alıp sevap kazandırsınlar düşüncesi, nefsin ve enaniyetin bir hilesidir. L.)(Cay-ı ibret bir hâdise: Bir vakit İmam-ı Ali Radıyallahü Anh, bir kâfiri yere atmış. Kılıncını çekip keseceği zaman, o kâfir O'na tükürmüş. O kâfiri bırakmış, kesmemiş. O kâfir, O'na demiş ki: "Neden beni kesmedin?" Dedi: "Seni Allah için kesecektim. Fakat bana tükürdün; hiddete geldim. Nefsimin hissesi karıştığı için ihlasım zedelendi. Onun için seni kesmedim." O kâfir, O'na dedi: "Beni çabuk kesmen için seni hiddete getirmekti. Mâdem dininiz bu derece sâfi ve hâlistir; o din haktır." dedi. M.) |
| İHLAS-MEND: | f. İhlaslı, ihlas sahibi, temiz kalbli. |
| İHLAS-MENDANE: | f. Temiz yürekli kimseye yakışır şekilde, ihlaslı kişiye uygun tarzda. |
| İHLAS-MENDÎ: | f. İhlaslılık, temiz kalblilik. |
| İHLAS-PERVER: | f. İhlas sahibi, temiz kalbli. |
| İHLAS-PERVERANE: | f. Temiz yürekli, ihlas sahibi bir kimseye yakışacak surette. |
| İHLAS-PERVERÎ: | f. Temiz yürekli, ihlas sâhibi olma. |
| İHLAS SURESİ: | Kur'an-ı Kerim'de şirkin ve küfrün envâını reddedip, tevhidi ilân eden $ diye başlayan 112. Sure.Bu sureye: Esas, Tevhid, Tefrid, Tecrid, Necat, Velâyet, Marifet, Samed, Muavvize, Mazhar, Berâe, Nur, İman suresi de denilmektedir. Maâni, Müzekkire gibi isimleri de vardır. (E.T.) |
| İSTİHLA: | Tatlı olmak. * Tatlılık istemek. |
| İSTİHLAB: | Tırmalama. |
| İSTİHLAF: | Halef bırakmak. Birisini kendi yerine geçirmek. Kendi yerine başkasını tayin etmek. Kuyudan su çekmek. |
| İSTİHLÂK: | Boş yere harcamak. * Yeyip bitirmek. * Müstahsilin yaptığı istihsali alıp kullanmak. |
| İSTİHLÂKAT: | (İstihlâk. C.) Yenilip içilen şeyler. * Harcamalar. |
| İSTİHLÂKAT-I DÂHİLİYE: | Dâhilî sarfiyat. Memleket içi harcamalar. |
| İSTİHLAL: | Helâl saymak. Helâllaşmayı istemek. |
| İSTİHLAL: | Yeni ay'ı gözleyip görmek. Hilâlin görünmesi. * Kılıcın kınından sıyrılıp görünmesi. * Edb: Bir ifadede birbirine benzer, seci'li ve kâfiyeli sözlerin söylenmesi. * Çocuğun doğar doğmaz hemen ağlamağa başlaması. * İyi ve hayırlı bir başlangıca delâlet etmek. |
| İSTİHLAS: | (Hulus. dan) Bir şeyi elde etmeğe çalışma. * Kurtarma veya kurtarılma. |
| İZMİHLAL: | Bozulup gitmek. Perişan olmak. Yok olmak. Görünmez hale gelmek. |
| MİHLA(T): | İçine yulaf koyup davara vermekte kullanılan torba. |
| MİHLAF: | Vaadinde çok hilâf eden, sözünde durmayan kimse. |
| MİHLAK: | Ustura. |
| MUHATARA-İ İZMİHLÂL: | Dağılma tehlikesi. |
| ZİHLAF: | Tehir etmek, sonraya bırakmak. * Uzaklaştırmak, ırak etmek. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar | |
| İHLA-İ SEBİL : | Yolunu açık bırakma. |
| İHA : | Sevketme, gönderme. |