| Kelime | Anlam |
|---|
| İTAB: | Kolsuz ve yakasız kadın gömleği. |
| İTAB: | Tekdir etmek. Şiddetle hitab etmek. Azarlamak. Terslemek. Paylamak. Rencide etmek. Darılmak. |
| İTABNAME: | f. Azarlama mektubu. |
| İçerisinde 'İTAB' geçenler |
|---|
| AFİTAB: | f. Güneş. * Mc: Pek güzel. * Çok güzel yüz. |
| AFİTÂBÎ: | Güneşe âit. * Güzelliğe dâir. |
| EDEVAT-I KİTABET: | Yazı vasıtaları. |
| EHL-İ KİTAB: | f. Allah'ın gönderdiği kitaplara inanan. * Müslüman, Hristiyan veya Yahudi olan. (Hakiki Hristiyanlık veya Yahudilikten çıkmamış bulunan.)(Kur'an-ı Kerim, o cümlede ehl-i kitabı imana teşvik etmekle, onlara bir ünsiyet, bir sühulet gösteriyor. Şöyle ki:Ey ehl-i kitab! İslâmiyeti kabul etmekte size bir meşakkat yoktur. Size ağır gelmesin! Zira, size bütün bütün dininizi terketmenizi emretmiyor. Ancak, itikadatınızı ikmal ve yanınızda bulunan esasat-ı diniye üzerine bina ediniz; diye teklifte bulunuyor. Zira Kur'ân, bütün kütüb-ü sâlifenin güzelliklerini ve eski şeriatlarının kavaid-i esasiyelerini cem'etmiş olduğundan, usulde muaddil ve mükemmildir. Yâni ta'dil ve tekmil edicidir. Yalnız, zaman ve mekânın tegayyür etmesi tesiriyle tahavvül ve tebeddüle maruz olan füruat kısmında müessistir. Bunda aklî ve mantıkî olmayan bir cihet yoktur. Evet, mevasim-i erbaada giyecek, yiyecek ve sair ilâçların tebeddülüne lüzum ve ihtiyaç hasıl olduğu gibi, bir şahsın yaşayış devrelerinde, talim ve terbiye keyfiyeti tebeddül eder. Kezalik, hikmet ve maslahatın iktizası üzerine, ömr-ü beşerin mertebelerine göre ahkâm-ı fer'iyede tebeddül vardır. Çünkü, fer'î hükümlerden biri, bir zamanda maslahat iken, diğer bir zamana göre mazarrat olur. Veya bir ilâç, bir şahsa deva iken, şahs-ı âhere dâ' olur. Bu sırdandır ki, Kur'ân, fer'î hükümlerden bir kısmını nesh etmiştir. Yâni vakitleri bitti, nöbet başka hükümlere geldi, diye hükmetmiştir. İ.İ.) |
| FASL-I HİTÂB: | İki söz arasını ayıran kelime veya isimlerden biri. Önsözden sonra asıl maksada giriş. * Fık: Şahitlerin gösterdiği delil veya yeminlerinden sonra hâkimin hükmetmesi. * Hakkı bâtıldan ayırarak, nizaı ayırt edip kesmek ve halletmek. Herşeyi kemal-i vüzuh ile fasledip hakikatını göstermek. |
| FENN-İ KİTABET: | Çeşitli yazı usûl ve şekillerini öğreten ilim. |
| GÜZAR-I BÂ-ŞİTAB: | Hızla geçiş. |
| HAKK-I İHTİTAB: | Ormana yakın olan kimselerin ormandan odun kesmek hakkı. |
| HEM-KİTAB: | f. Aynı dersi gören, talebe, öğrenci. * Aynı dinde olan, din kardeşi. |
| HİTAB: | Söz söyleme. Topluluğa veya birisine karşı konuşma. (Bak: Fasl-ı hitab) |
| HİTABEN: | Birinin yüzüne söyleyerek, ona hitab ederek. Tevcih-i kelâm eyleyerek. Birine doğru hitab ederek. |
| HİTABE(T): | Cemaate, topluluğa veya birisine karşı söz söylemek. Güzel ve faideli söz konuşmakla halka dinletmek. Güzel söz söyleme san'atı. Hutbe okuma. Nutuk irâdetmek. * Man: Makbul ve zannî mukaddemelerden terekküb eden kıyas. |
| HİTABET BERATI: | Eskiden vazifeli cami hatiblerine, hatibliğe tayin olduklarına dair verilen vesika. (Osmanlı İmparatorluğu zamanında yan zamanda halife olan padişahı temsil eden, cuma ve bayram hutbelerine çıkan bu hatiblere pek fazla ehemmiyet verilirdi. Hitabet beratı olmayan hatibler, cuma ve bayramlarda hutbe okuyamazlardı.) |
| HİTABİYYAT: | Hitabolunarak söylenen sözler. |
| İHTİTAB: | (Hatab. dan) Odun toplamak, odun kesmek. |
| İHTİTAB: | Nikâhla kadın veya kız istemek. |
| İKNAİYYAT-I HİTABİYYE: | Kelâm ilmine ait bir ıstılahtır. Zannî olan aklî delil demektir. Bürhanın aşağı mertebesidir. Aklı, muhalif fikirlerle karışmamış ve bürhanı anlayamayacak kimseler için kullanılır. İsbattan çok ikna vasfı taşır. |
| İKRAR Bİ-L KİTABE: | Bir kimsenin diğer bir kimseye olan borcunu kitabetle yani yazı ile tasdik etmesi. Tabirin mânası yazı ile ikrar'dır. |
| İKTİTAB: | Yazılmış olan bir şeyin kopyasını çıkarma, suretini alma. |
| İSTİTABE: | Tövbe ettirme. Tövbe teklif etme. |
| İSTİTABE: | Hoş ve iyi bulma. |
| İTABNAME: | f. Azarlama mektubu. |
| KABİL-İ HİTAB: | Sözden anlar. Kendisi ile konuşulabilir olan kimse. |
| KİTAB: | Kitab. * Levh-i mahfuz. * Kur'ân. |
| KİTAB-I MÜBİN: | (Bak: İmam-ı Mübin) |
| KİTABE: | Kabartılarak veya oyularak sert levhalar üzerine yazılan yazı. Levha olarak yazılan manzum olmayan nesir halinde levha yazma ilmi. * Mezartaşı yazısı. |
| KİTABE-İ SENG-İ MEZAR: | Mezar taşı yazısı. |
| KİTABET: | Yazmak. Kâtiblik. Usulüne göre bir şeyi yazmak. |
| KİTABET-İ FITRİYE: | Fıtri olan yazılmış şeyler. * Kâinat sahifelerinin kitab gibi oluşu. |
| KİTAB-HANE: | f. Kitabevi, kütüphane. Kitap okunan veya satılan yer. |
| KİTABÎ: | Kitaba dair ve müteallik. Kitaba tabi olan. Kitaba uygun. Kur'an, İncil, Tevrat kitablarından birine inanan. Semavî kitaplardan birine inanan. |
| MAKAM-I HİTABÎ: | Zanni delil ile iktifa edilen makam. |
| MÜNTEHA-YI KİTAB: | Kitabın sonu. Kitabın nihayeti. |
| ŞİTAB: | f. (Şitâften: Koşmak fiilinin kökü) Seğirtmek, koşmak. Çabukluk, acele etmek. |
| ÜMM-ÜL KİTAB: | Kitabın anası, esası. Levh-i Mahfuz ve ilm-i İlâhî. (Yâni: Kur'ân, İlm-i İlâhîde, Levh-i Mahfuz'da ezelî ve ebedî olarak mahfuz bulunduğundan Kur'anın aslı ve anası mânasında kullanılan bir tabirdir.) * Kur'an-ı Kerim'in müteşabih olmayan muhkem âyetlerine de kitabın anası, esası mânasında Ümm-ül Kitab denilir. * Fâtiha Suresi. * Diğer bir mânada bütün müsbet ve faydalı kitabların anası ve mercii olarak Kur'an-ı Kerim'e de denir.) |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar |
|---|
| İTABNAME : | f. Azarlama mektubu. |
| İTA : | Edb: Kafiyenin bir mânada olarak aynen tekrar edilmesi. |