Osmanlıca ve Dini Terimler Lügatı
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| Kelime | Anlam |
|---|---|
| ŞART: | Bir kısım muamelelerde lüzumlu olan hüküm. Bir şeyin olması ona bağlı olan şey. Kayıt. Bir iş için mutlaka lüzumlu olan husus. Yemin. Hal, vaziyet. Gr: Biri diğerine bağlı olan iki cümle hakkında delâlet edilen; yâni mütevakkıf aleyhe delâlet eden diğer cümleye cezâ denir. Meselâ: "Haber verirsen, ben de gelirim" cümlesinde "Haber verirsen" cümlesi şart, "ben de gelirim" cümlesi ise cezâdır. Bunlara "cezâ cümlesi, şart cümlesi" de denir. Başka tabirle "cümle-i şartiye" ve "cümle-i cezâiye" denir. |
| ŞART EDATLARI: | (Huruf-u şartiye) Bunlara "Şart isimleri" de denir. Arapçada şart mânâsını ifade eden edatlar: İn, Men, Ma, Mehmâ, Eyyü, Metâ, Eynemâ, Eyyâne, Ennâ, Haysümâ, Keyfemâ. $Bu edatlar iki fiili (şart ve ceza fiillerini) cezmederler. Şart mânâsını ifade eden edatlardan sonra gelen ilk fiil, şart; ikincisi de, cevab veya ceza adını alır. İkinci fiilin meydana gelebilmesi, birinci hükmün meydana gelmesine bağlıdır. |
| ŞART VE CEZA FİİLİNDEN TEREKÜB ETMİŞ CÜMLEYE ŞART: | Kim isterse bulur) cümlesinde olduğu gibi. |
| ŞARTİYE: | Şart ile olan. Şartlı. (Bak: Şart) |
| ŞARTİYYET: | Şartlılık. Şarta bağlı olmaklık. |
| ŞARTNAME: | f. Bir sözleşmede olan şartların yazıldığı resmi kâğıt. |
| İçerisinde 'ŞART' geçenler | |
| BE-ŞART-I ANKİ: | f. Bu şartla ki. Şu şartla ki. |
| BİLÂ-KAYD U ŞART: | Kayıtsız şartsız. |
| CEZA-ÜŞ ŞART: | Şartın cevabı. Meselâ: Zeyd ayağa kalkarsa, ben de kalkarım cümlesindeki, "ben de kalkarım" ifadesi, birinci cümlenin cevabıdır. |
| CÜMLE-İ ŞARTİYE: | (Bak: şart) |
| CÜMLE-İ ŞARTİYE: | (Bak: Şart) |
| DÂD-I HAK RÂ KABİLİYYET ŞART NİST: | Cenab-ı Hakk'ın lütf u ihsanında kabiliyyet şart değildir. |
| DÂD-I HAK RÂ KABİLİYYET ŞART N: | Cenab-ı Hakk'ın lütf u ihsanında kabiliyyet şart değildir. |
| Fİ'L-İ ŞART: | şart fiili. (Bak: şart) |
| Fİ'L-İ ŞART: | Şart fiili. (Bak: Şart) |
| HIYAR-I ŞART: | Âkitlerden birinin veya herbirinin akdi, muayyen bir müddet içinde fesh veya icazetle infaz edebilmek hususunda muhayyer olmasıdır. |
| HURUF-U ŞARTİYE: | (Bak: Şart edatları) |
| KAZİYE-İ ŞARTİYYE: | Man: İki cümleden ibâret, fakat bunlardan birinde olan hüküm diğerinde gösterilen şarta mütevakkıf olan, yâni; aralarında mülâzemet ve irtibat bulunan kaziyedir. |
| KAZİYE-İ ŞARTİYYE-İ MUTTASILA: | Man: Mevzu ile mahmulü birer cümle olmakla, birinde bir şeyin üzerine olunan hüküm, diğerinde gösterilen şarta mütevakkıf olan kaziyyedir. (Eğer bir cisim ağır ise, bir yere yerleştirilmedikçe düşer gibi.) |
| KAZİYE-İ ŞARTİYYE-İ MÜNFASILA: | Man: Mahmulü birden fazla olmakla bu mahmulllerin biri elbette mevzua isnad olunmak lâzım geldiğine hükmolunan kaziyyedir. (Adet ya tektir, ya çifttir) gibi. |
| LABİŞARTIN: | (Lâ bişartın) Kayıtsız şartsız. Bir şarta dayanmaksızın.LABORATUVAR : Fr. İlmî ve sınaî çalışma ve araştırmalar yapmak için çeşitli cihaz ve malzemelerin bulunduğu yer. |
| MÂ-İ ŞARTİYE: | İki muzariyi cezmeder, şart ve cezâ mânasını ifade eder. $(Ne yazarsan, yazarım) misalinde olduğu gibi. |
| ŞART EDATLARI: | (Huruf-u şartiye) Bunlara "Şart isimleri" de denir. Arapçada şart mânâsını ifade eden edatlar: İn, Men, Ma, Mehmâ, Eyyü, Metâ, Eynemâ, Eyyâne, Ennâ, Haysümâ, Keyfemâ. $Bu edatlar iki fiili (şart ve ceza fiillerini) cezmederler. Şart mânâsını ifade eden edatlardan sonra gelen ilk fiil, şart; ikincisi de, cevab veya ceza adını alır. İkinci fiilin meydana gelebilmesi, birinci hükmün meydana gelmesine bağlıdır. |
| ŞART VE CEZA FİİLİNDEN TEREKÜB ETMİŞ CÜMLEYE ŞART: | Kim isterse bulur) cümlesinde olduğu gibi. |
| ŞARTİYE: | Şart ile olan. Şartlı. (Bak: Şart) |
| ŞARTİYYET: | Şartlılık. Şarta bağlı olmaklık. |
| ŞARTNAME: | f. Bir sözleşmede olan şartların yazıldığı resmi kâğıt. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar | |
| ŞART EDATLARI : | (Huruf-u şartiye) Bunlara "Şart isimleri" de denir. Arapçada şart mânâsını ifade eden edatlar: İn, Men, Ma, Mehmâ, Eyyü, Metâ, Eynemâ, Eyyâne, Ennâ, Haysümâ, Keyfemâ. $Bu edatlar iki fiili (şart ve ceza fiillerini) cezmederler. Şart mânâsını ifade eden edatlardan sonra gelen ilk fiil, şart; ikincisi de, cevab veya ceza adını alır. İkinci fiilin meydana gelebilmesi, birinci hükmün meydana gelmesine bağlıdır. |
| ŞAR : | f. şehir, belde. |
| ŞAAB : | Ayrılmak. * Yarmak. |