Osmanlıca ve Dini Terimler Lügatı
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| Kelime | Anlam |
|---|---|
| HARF: | Ağızdan çıkan her bir sese âit verilen işaret. Alfabeyi meydana getiren şekilli çizgilerden herbiri. Müstakil bir mânâya değil de başka harflerle birleşerek, başka muayyen ve müstakil çok mânaların ifadesi için kullanılan şekil. Başkasının mânalarını gösteren işaret. Vecih, üslub. Her şeyin ucu, kenarı, sivri ve keskin kıyısı. |
| HARF-İ ÂB-DÂR: | Güzel ve mânidar söz. |
| HARF-İ ASLÎ: | Gr: Arabça bir kelimenin kökünü teşkil eden harften olan. (Ekserisi üç harften ibaret olur.) |
| HARF-İ ATIF: | Gr: İki kelime veya cümleyi birbirine bağlayan harf. Vav ve fe gibi. Arabçada on şekilde harf-i atıf şunlardır: $Bunlar bir kelimeyi veya cümleyi diğer bir kelime veya cümle üzerine atıf ve rabtederler. Bu harflerden evvelkine: ma'tufun aleyh, sonrakine ise, ma'tuf denir. (Bak: Atf) |
| HARF-İ CERR: | Gr: Kelimenin sonunu esre ile (i diye) okutan harf. Bunlar arabçada şu şekil altında toplanmıştır. $ (Vav-ı kasem), (Ta-yı kasem) |
| HARF-İ İLLET: | Gr: Elif, vav, ya harfleri. |
| HARF-İ MASDARÎ: | Fiil mânasında olan bir kelimeyi, masdar mânâsına çeviren harf. |
| HARF-İ MEDD: | Kendinden evvel gelen harflerin uzun sesli okunmasına vesile olan "elif, vav, yâ" harfleri. |
| HARF-İ MEZİD: | Arabçada masdar olan kelimeye harf ilâvesi ile başka masdar yapılır. Bu ilâve edilen harflere "Harf-i mezid" denir. Meselâ: kelimesinde harf-i aslî üçtür. $ (mükâtebe) dendiği zaman, "Müfâale masdarı şekline göre, mim ve elif harfleri, harf-i meziddendir" denir. |
| HARF-İ NÂSIB: | Muzari fiilinin sonunu üstün (e, a diye) okutan harf. (Bak: Huruf-i nâsibe) |
| HARF-İ NİDÂ': | Ya, ey, â gibi harflerle çağırılanın ismine eklenen harf. Ünlem. |
| HARF-İ TÂRİF: | Arabçada, elif lâm harflerinin ismin başına gelmesi hali. (Bak: Lâm-ı ta'rif) |
| HARF-İ ZÂİD: | Gr: Kelimenin bazı tasrifinde düşen harf. Fazla, zâid harf. Te'kid için yazılan harf. Sonradan ilâve olan harf. |
| HARF: | Yemiş toplama. |
| HARF-AŞİNA: | Harfleri birbirinden ayırdedebilen. Mc: Sözden anlayan. |
| HARF BE HARF: | Aynen, aslı gibi, olduğu gibi. |
| HARFECE: | Güzel gıda. |
| HARF-ENDAZ: | Söz atan; dokunaklı, haysiyete ilişen söz söyleyen. |
| HARF-GİR: | f. Her işte ayıp ve noksan arayan. |
| HARFÎ: | Harfe âit. Sahibi tanıtmak için olan. Başkasının mânası için yazılan. (Bak: Mâna-yı harfî) |
| HARFİYE: | Kendi başına müstakilen bir mânası ve te'siri olmadığı halde, kendi cinsinden bir topluluğun içinde olduğu zaman ancak bir vazife gören şeylere denir. |
| HARFİYEN (HARFİYYEN): | Harfi harfine. Hiçbir değişiklik yapmadan. |
| İçerisinde 'HARF' geçenler | |
| HARF-İ ÂB-DÂR: | Güzel ve mânidar söz. |
| HARF-İ ASLÎ: | Gr: Arabça bir kelimenin kökünü teşkil eden harften olan. (Ekserisi üç harften ibaret olur.) |
| HARF-İ ATIF: | Gr: İki kelime veya cümleyi birbirine bağlayan harf. Vav ve fe gibi. Arabçada on şekilde harf-i atıf şunlardır: $Bunlar bir kelimeyi veya cümleyi diğer bir kelime veya cümle üzerine atıf ve rabtederler. Bu harflerden evvelkine: ma'tufun aleyh, sonrakine ise, ma'tuf denir. (Bak: Atf) |
| HARF-İ CERR: | Gr: Kelimenin sonunu esre ile (i diye) okutan harf. Bunlar arabçada şu şekil altında toplanmıştır. $ (Vav-ı kasem), (Ta-yı kasem) |
| HARF-İ İLLET: | Gr: Elif, vav, ya harfleri. |
| HARF-İ MASDARÎ: | Fiil mânasında olan bir kelimeyi, masdar mânâsına çeviren harf. |
| HARF-İ MEDD: | Kendinden evvel gelen harflerin uzun sesli okunmasına vesile olan "elif, vav, yâ" harfleri. |
| HARF-İ MEZİD: | Arabçada masdar olan kelimeye harf ilâvesi ile başka masdar yapılır. Bu ilâve edilen harflere "Harf-i mezid" denir. Meselâ: kelimesinde harf-i aslî üçtür. $ (mükâtebe) dendiği zaman, "Müfâale masdarı şekline göre, mim ve elif harfleri, harf-i meziddendir" denir. |
| HARF-İ NÂSIB: | Muzari fiilinin sonunu üstün (e, a diye) okutan harf. (Bak: Huruf-i nâsibe) |
| HARF-İ NİDÂ': | Ya, ey, â gibi harflerle çağırılanın ismine eklenen harf. Ünlem. |
| HARF-İ TÂRİF: | Arabçada, elif lâm harflerinin ismin başına gelmesi hali. (Bak: Lâm-ı ta'rif) |
| HARF-İ ZÂİD: | Gr: Kelimenin bazı tasrifinde düşen harf. Fazla, zâid harf. Te'kid için yazılan harf. Sonradan ilâve olan harf. |
| HARF-AŞİNA: | Harfleri birbirinden ayırdedebilen. * Mc: Sözden anlayan. |
| HARF BE HARF: | Aynen, aslı gibi, olduğu gibi. |
| HARFECE: | Güzel gıda. |
| HARF-ENDAZ: | Söz atan; dokunaklı, haysiyete ilişen söz söyleyen. |
| HARF-GİR: | f. Her işte ayıp ve noksan arayan. |
| HARFÎ: | Harfe âit. * Sahibi tanıtmak için olan. * Başkasının mânası için yazılan. (Bak: Mâna-yı harfî) |
| HARFİYE: | Kendi başına müstakilen bir mânası ve te'siri olmadığı halde, kendi cinsinden bir topluluğun içinde olduğu zaman ancak bir vazife gören şeylere denir. |
| HARFİYEN (HARFİYYEN): | Harfi harfine. Hiçbir değişiklik yapmadan. |
| KEM-HARF: | f. Az söyliyen kimse, az konuşan kişi. |
| MA'NA-YI HARFÎ: | Kendisini değil de başkasını veya sahibini, ustasını, kâtibini anlatan, bildiren, tarif eden mânâ. |
| RİHVE-İ MECHURE HARFLERİ: | Dad, zı, zel, gayın, ze, vav, yâ, elif. |
| RİHVE-İ MEHMUSE HARFLERİ: | "Fe, ha, se, he, şın, hı, sad, sin" Bu harflerde sesin kemâli ile nefes birlikte akar. Rehavet ve hems sıfatı, zayıf sıfatlardır, bunun için rehavet sesin kâmilen akmasını, hems de nefesin kâmilen akmasını icabettirir. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar | |
| HARF-İ ÂB-DÂR : | Güzel ve mânidar söz. |
| HÂR : | f. Diken. |
| HA : | Osmanlı alfabesinde sekizinci harftir ve ebced sayısı ile de sekizi ifade eder. $ şeklinde okunursa: Haram şey, haşarı yüzsüz kadın mânâlarına gelir. |