| Kelime | Anlam |
|---|
| SİYE: | Koyun yatağı. |
| SİYER: | (Siret. C.) Tarzlar, gidişler, yollar. |
| SİYER-İ ENBİYA: | Peygamberlerin (Aleyhimüsselâm) hayatlarından ve onların ahlâkından bahseden kitap. |
| SİYER-İ NEBİ: | Mevzuu Hazret-i Peygamber'in (A.S.M.) hayatı, ahlâkı ve yaşayışı olan, O'nun gaye ve cihanı irşad eden mesleğinden bahseden kitap.(Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm'ın ahvâl ve evsâfı, Siyer ve Tarih suretiyle beyan edilmiş. Fakat o evsaf ve ahvâl-i galibi, beşeriyetine bakar. Halbuki o Zât-ı Mübarek'in şahs-ı manevîsi ve mahiyet-i kudsiyesi o derece yüksek ve nuranidir ki; Siyer ve Tarih'te beyan olunan evsaf, o bâlâ kamete uygun gelmiyor, o yüksek kıymete muvâfık düşmüyor. Çünki: $ sırrınca: Hergün, hattâ şimdi de, bütün ümmetinin ibadetleri kadar bir azim ibadet sahife-i kemalâtına ilâve oluyor. Nihayetsiz rahmet-i İlâhiyeye, nihayetsiz bir surette, nihayetsiz bir istidat ile mazhar olduğu gibi, her gün hadsiz ümmetinin hadsiz duasına mazhar oluyor. Ve şu kâinatın neticesi ve en mükemmel meyvesi ve Hâlik-ı Kâinat'ın tercümanı ve sevgilisi olan o Zât-ı Mübarek'in tamam-ı mahiyeti ve hakikat-ı kemalâtı, Siyer ve Tarih'e geçen beşeri ahval ve etvâra sığışmaz. Meselâ: Hazret-i Cebrâil ve Mikâil, iki muhafız yâver hükmünde Gazve-i Bedir'de yanında bulunan bir Zât-ı Mübarek; çarşı içinde, bedevi bir arabla at mübâyaasında münâzaa etmek, bir tek şâhid olan Huzeyfe'yi şahid göstermekle görünen etvârı içinde sığışmaz.İşte yanlış gitmemek için; her vakit mahiyet-i beşeriyeti itibariyle işitilen evsaf-ı âdiye içinde başını kaldırıp, hakiki mahiyetine ve mertebe-i Risalette durmuş nurani şahsiyet-i maneviyesine bakmak lâzımdır. Yoksa, ya hürmetsizlik eder veya şüpheye düşer. M.) |
| SİYER-İ SENİYYE: | Yüksek ahlâk ve yüksek vasıflar. Hazret-i Peygamberin (A.S.M.) yüksek ahlâk ve vasıflarına dair yazılan kitab. |
| SİYERA': | İbrişimle karışık alaca bez. |
| İçerisinde 'SİYE' geçenler |
|---|
| AHKÂM-I ŞAHSİYE: | Huk: Şahsın kendisini alakalandıran hükümler. (Bak: Hukuk-u şahsiye) |
| AHVAL-İ ŞAHSİYE: | Huk: Hakiki şahısların, hukuki varlıklariyle alâkalı olan hukuki durumlar. (Doğum, evlenme, boşanma, evlat edinme, ölüm hadiseleri gibi) |
| ÂSİYE: | Kederli, hüzünlü kadın. * Sütun, kolon, direk. * Hz. Musa'yı (A.S.) Nil nehrinden çıkararak büyütüp yetiştiren kadın. Firavunun zevcesinin ismi. |
| CASİYE: | Diz çökmüş.* Topluluk, cemaat. * Yığın, taş yığını. |
| CÂSİYE SURESİ: | Kur'an-ı Kerim'in 45. sûresi olup Mekke-i Mükerreme'de nâzil olmuştur. Şeriat, Dehir Suresi de denir. |
| CİNSİYET: | Bir kavim ve kabileye mensub olma. * Bir cins ile alâkalı olma. |
| DELAİL-İ ENFÜSİYE: | Kişinin kendi nefsinde olan deliller. Yani vücudun gerek maddi ve gerek (vicdan ve hisler gibi) mânevi yapısında olan ve imana ait hükümleri isbat eden delillerdir. |
| DERECAT-I ŞEMSİYE: | Eski Kozmoğrafyaya göre; güneşi döndüğü farzedilen dâirenin on iki burca tekabül eden kısımları. |
| EHADİS-İ KUDSİYE: | (Bak: Hadis-i Kudsî) |
| EMSİYE: | (Mesâ. C.) Akşamlar, akşam vakitleri. Günün son zamanları. |
| ERBAB-I SİYER: | Tarihçiler. Peygamberimiz Resul-i Ekrem'in (A.S.M.) hayatını bilenler. |
| FIRAK-I SİYASİYE: | Siyasî fırkalar, siyasî partiler. |
| FIRKA-İ SİYASİYE: | Siyasî parti. |
| HASSASİYET: | Hassaslık. Duygulu olmak. İhtimamlılık. Dikkatlilik. |
| HASSİYET: | (Bak: Hâsiyyet) |
| HAYSİYET: | İtibar. Şeref. Değer. Kıymet. Derece. Câh. Mesned. Mertebe. |
| HAYSİYET-ŞİKEN: | f. Haysiyet kıran. |
| HIRSİYE: | Geceleyin çalınan koyun. |
| HİSSİYET: | Duygululuk, hissîlik. |
| HURUF-U ŞEMSİYE: | Gr: "El" harf-i tarifinin "lâm" harfi ile yan yana geldiğinde, kendisi okunmayıp "Lâm" harfine kalboluyorsa, o harflere "huruf-u şemsiye" harfleri denir. (Te, se, dal, zel, rı, ze, sin, şın, sad, dat, tı, zı, lem, nun harfleri) Meselâ: El-turab yazılıyor, etturab okunuyor. El-şems yazılıyor, eşşems okunuyor. El-Duâ, Edduâ okunuyor. |
| HUSUSİYET: | Ahbaplık, tanışıklık, yakınlık. * Hususilik. |
| HUTUT-U ŞEMSİYE: | Işıklı güneş yolu. |
| İRSİYET: | Verâset. Aile ve soydan geçen benzerlik. |
| KALANSUVE (KULENSİYE): | (C.: Kalânis-Kalânis-Kılâs) Takke, külâh, kavuk. (Bak: Kalensüve) |
| KAVAİD-İ ESASİYE: | Esası teşkil eden temel kaideler. |
| KAVANİN-İ HADSİYE: | Hadse âit düstur ve kanunlar. (Bak: Desâtir) |
| KIRTASİYE: | Kâğıt işleri. Kâğıtla alâkalı. Onunla yapılan muâmeleler. |
| KUDSİYET: | Kudsilik, mukaddeslik, azizlik. * Temizlik, paklık. |
| KUVVE-İ KUDSİYE: | Evliyâ kuvveti. Cenab-ı Hakk'ın yardımına mazhar olan kuvvet. Hakaik-ı imâniye ve Kur'aniyeyi gayet ince ve derin bir firaset ve dirayetle anlayabilme kuvveti. |
| LEMSİYET: | Bir cisme veya bir mâdene parmakla dokunmaktan gelen his. |
| MAHBUSİYET: | Hapislik, mahbusluk. Hapis kalınan müddet. |
| MAHSUSİYET: | Mahsusluk. Hususi olma hâli. |
| MA'KUSİYET: | Terslik, zıdlık, aksilik. |
| MANZUME-İ ŞEMSİYE: | Güneş sistemi, güneş ve etrafında dönen seyyâreler topluluğu.(Şu kâinatın lâmbası olan güneş, kâinat Sânii'nin vücuduna ve vahdâniyyetine güneş gibi parlak ve nurani bir penceredir. Evet, manzume-i şemsiye denilen küremizle beraber oniki seyyare: Cirmleri, küçüklük - büyüklük itibariyle pekçok muhtelif ve mevkileri, uzaklık - yakınlık noktasında pek çok mütefâvit ve sür'at-i hareketleri, çok mütenevvi' olduğu halde kemal-i intizam ve hikmet ile ve kemal-i mizan ile ve bir saniye kadar şaşırmıyarak hareketleri ve deveranları ve güneş ile, câzibe kanunu tâbir edilen bir kanun-u İlâhi ile bağlanmaları, yâni onlar imamlarına iktidaları, büyük bir mikyasta bir azamet-i kudret-i İlâhiyyeyi ve Vahdâniyyet-i Rabbâniyyeyi gösterir. Çünki: O câmid cirmleri, o şuursuz büyük kütleleri, nihayet derecede intizam ve mizan-ı hikmet içinde muhtelif şekillerde ve muhtelif mesafelerde ve muhtelif hareketlerde döndürmek, istihdam etmek, ne derece bir kudreti ve bir hikmeti isbat ettiğini kıyas et. Bu büyük ve ağır işe zerre miktar tesadüf karışsa, öyle bir patlayış verecek ki, kâinatı dağıtacak. Çünki: Bir dakika, tesadüf birisini tevkif etse, mihverinden çıkmasına sebebiyet verir, başkaları ile müsademe etmesine yol açar. Küre-i arzdan bin def'a büyük cirmlerle müsademenin ne derece dehşetli olduğunu kıyas edebilirsin.Manzume-i şemsiyenin, yâni şemsin me'mumları ve meyveleri olan oniki seyyarenin acâibini ilm-i muhit-i İlâhiye havale edip, yalnız gözümüzün önünde seyyaremiz bulunan arza bakıyoruz. Görüyoruz ki: Bu seyyaremiz bir azamet-i şevket-i Rububiyyeti ve haşmet-i saltanat-ı Uluhiyyeti ve kemâl-i rahmeti ve hikmeti gösterir bir surette Güneşin etrafında, emr-i Rabbâni ile - Üçüncü Mektupta beyan edildiği gibi - pek büyük bir hizmet için bir uzun seyr ve seyahat, ona ettiriliyor. Bir sefine-i Rabbâniye olarak acâib-i masnuât-ı İlâhiye ile doldurulmuş ve zişuur ibâdullaha seyrangâh gibi bir mesken-i seyyar vaziyeti verilmiş. Ve evkat ve hesabı bildirecek saat akrebi gibi, Kamer dahi dakik hesaplarla azim hikmetlerle ona takılmış ve o Kamere başka menzillerde ayrı seyr ve seyahat verilmiş. İşte bu mübarek seyyaremizin şu halleri, küre-i arz kuvvetinde bir şehadetle, bir Kadir-i Mutlak'ın vücub-u vücudunu ve vahdetini isbat eder. Mâdem şu seyyaremiz böyledir. Manzume-i şemsiyeyi ona kıyas edebilirsin. Hem Şemse, kendi mihveri üstünde cazibe denilen mânevi ipleri yumak yaptırmak için dolap ve çıkrık hükmünde olan güneşi, bir Kadir-i Zülcelâl'in emriyle döndürüp, o seyyaratı o mânevi iplerle bağlayıp tanzim etmek ve güneşi bütün seyyaratı ile saniyede beş saatlik bir mesafeyi kestirecek kadar bir sür'atle, bir tahmine göre "Herkül Burcu" tarafına veya Şems-üş-şümus cânibine sevk etmek, elbette ezel ve ebed Sultanı olan Zât-ı Zülcelâl'in kudretiyle ve emriyledir. Güya haşmet-i Rububiyyetini göstermek için, bu emirber neferleri hükmünde olan manzume-i şemsiye ordusu ile bir manevra yaptırır. S.) |
| MEB'USİYET: | Mebusluk. Milletvekilliği vazifesi. |
| MECUSİYET: | Mecusilik. |
| MEKÂTİB-İ HUSUSİYE: | Hususi mektebler. Özel okullar. |
| MENSİYET: | Unutulma, hatırdan çıkma. |
| ME'NUSİYET: | Alışılmış olma. Alışılma. Ünsiyet edilmiş olma. |
| MERSİYE: | Birisinin ölümü hakkında yazılan, teessürü anlatan manzume. |
| MERSİYEHÂN: | f. Ağıt okuyan. Mersiye söyliyen. |
| MERSİYEKÂR: | f. Ağıtçı. Ağıt ve mersiye okuyan. |
| MURAHHASİYET: | Murahhaslık, delegelik. |
| MUSİYE: | Vasiyet eden kadın. |
| MÜESSESÂT-I HUSUSİYE: | Hususi daireler ve müesseseler. |
| MÜRSİYE: | Çakılmış. Yerleştirilmiş. |
| NASİYE: | Çehrenin gösterişi, alın, yüz. |
| NASİYE-PİRA: | f. Alnı süsleyen. |
| NASİYESÂ: | f. Alnını yere süren. |
| NASİYE-SÂZÎ: | f. Alnını yere sürme. |
| Ekleri ayıklanarak bulunan sonuçlar |
|---|
| SİYER : | (Siret. C.) Tarzlar, gidişler, yollar. |
| SİYA' : | Samanlı balçık. |
| Sİ : | f. Otuz. |