Fiili isimlerin cilvesi olan "Ef'al-i İlahiye" ezeli midir, hâdis midir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın fiil ve icraatları, Allah’ın fiili isimleri ile ilgilidir. Her bir fiil bir isme, isim ise sıfata, sıfatta ise Zat-ı Akdese dayanır ve ona işaret eder. Mesela, kainattaki temizlik ve tanzif fiili Allah’ın Kuddüs isminin bir tecellisidir. Bütün canlıların rızıklarının temin edilmesi fiili Rezzak isminin bir tecellisidir vs...

Bu fiillerin ve fiili isimlerin miktarı ve sınırı yoktur. Bu fiili isimlerin çokluğu Allah’ın kudret sıfatının muhtelif mevcudattaki muhtelif tecelliyatından ibarettir. Mesela; Allah’ın kudret sıfatı bir çekirdeğin açılmasında tecelli ederken Fettâh nâmını alıyor, bir canlının ölümünde Memât ismini alıyor, bir hayat bahşederken Muhyî ismini alıyor, canlılara rızık verirken Rezzâk nâmını alıyor ve hâkeza... Hadislerdeki doksan dokuz ve Cevşen'de geçen bin bir isim bunlara en güzel ve somut örneklerdir.

Üstad Hazretlerinin şu ibareleri açık bir şekilde esma-i hüsnanın, dolayısı ile ona müstenit olan fiil ve icraatların nihayetsiz olduğunu ve bunların menşelerinin ne olduğuna işaret ediyor.

"Sual: Bu fiili isimlerinin kesretle tenevvüü neden meydana geliyor?"

"Cevap: Kudret-i ezeliyenin, kainattaki mevcudatın nevilerine, fertlerine olan nispet ve taallukundan husule gelir."(1) ,

Bu isimler, kâinat ve mahlûkatın yaratılması ile açığa ve meydana çıktıkları için, Ehl-i sünnete göre hâdistirler. Ama bu isimlerin arka cephesinde asıl iş görüp icra eden kudret sıfatı, ezelî ve ebedîdir. Onun için "Allah, ezelde Rezzâk, Muhyî, Fettâh değildi" demek, mânasız olur. Allah, ezelde kudret itibâri ile bu gibi fiili isimlere sahipti, ama tecelli ve yaratma ile bu isimler meydana çıktığından, tesmiye olarak hâdis oluyorlar. "Gayri" ismini de bu mânadan dolayı alıyor, yani tesmiye (isimlendirme) noktasından alıyor.

Hal böyle olunca, fiili isimlerin iş ve icraatları konumunda olan ef´al-i ilahiye elbette hadis olurlar. Ezeli ve ebedi olan sadece Allah’ın Zatı ve yedi sıfatıdır. Bunun dışındaki her şey hadistir. Fiili isimler kudrete dahil oldukları için bilvasıta ezeli ve ebedidirler.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fatiha Sûresi

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Yorumlar

tilmizz
Allah razı olsun. cevap mükemmel olmuş..
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...