Allah'ın bütün esmâsı cennette tecelli edecek mi? Edecekse; Gaffar, Şafî, Settar gibi isimlerin tecellisi nasıl olabilir?

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın fiilî isimlerinin bir sınırı yoktur. Bu fiilî sıfatların çokluğu ve nihayetsiz olması, Allah’ın kudret sıfatının muhtelif mevcudattaki muhtelif tecelliyatından ileri geliyor.

Meselâ; Allah’ın kudret sıfatı bir çekirdeğin açılmasında tecelli ederken, Fettâh nâmını alıyor, bir canlının ölümünde Mümit ismini alıyor, bir hayat bahşederken Muhyî ismini alıyor, canlılara rızık verirken Rezzâk nâmını alıyor, hastaya şifa verdiği zaman Şafî ismini alıyor ve hâkeza...

Bu isimlerin arka cephesinde asıl iş görüp icra eden kudret sıfatı, ezelî ve ebedîdir. Onun için "Allah, ezelde Rezzâk, Muhyî, Fettâh değildi." demek mânâsız olur. Allah, ezelde Kudret itibâri ile bu gibi fiilî isimlere sahipti, ama tecelli ve yaratma ile bu isimler tezahür ediyorlar.

Madem bu gibi fiilî, isimler kudretin tecellisi ile açığa çıkıyorlar, bir cihetle bu fiilî isimlerin asıl varlık sebepleri kudret sıfatı olduğu için sürekli aynı isim ve fiilde olmaları iktiza etmez; öyle ise bazı isimler ahirette başka suretinde tecelli edecekler.

Mesela, bu dünyaya has bir fiil, ahirette gerekmediği için, bu fiille anılan isim de gerekmez. Fiilî isimler mevcudatın keyfiyeti ile meydana geldiği için, mevcudatın şekli değişirse fiilî isimler de onunla beraber değişirler. Esas olan bütün fiilî isimlerin membaı olan kudret sıfatıdır ki, bu da hiçbir zamanda ve mekânda değişmez.

Meselâ, terzik yani rızıklandırmak fiildir, Rezzâk (rızık verici) isimdir, rezzâkiyet (rızık verici olma) ise şuunâttandır. Hiçbir rızık yaratılmadan da Allah’ın rezzâkiyeti vardı ama rızka muhtaç mahlûklar yaratılmadan önce Rezzak ismi tecelli etmiyordu. Allah bunu tezahür ettirmek dilediğinde sıfatlarının icrasıyla rızıkları yarattı ve Rezzâk ismini tecelli ettirdi. Demek Rezzak ismi kudretin bir tecellisinden ibarettir.

Nasıl ki, İmam-ı Eş’arî tekvin sıfatını kudret sıfatının bir muktezası olarak kabul ediyorsa, aynı şekilde fiilî isimler de kudretin birer tecellisidirler. Allah ahirette hangi fiilleri yaratırsa, fiilî isimler de ona göre tecelli eder.

Bütün isimlerin cennette tecelli etmesi söz konusu değildir. Cennette hastalık olmadığından, Şafi ismi de tecelli etmez. Bazı isimler dünyada, bazıları da cehennemde tecelli ederler.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü