Kulis yapmak ne demektir, meşveret öncesi yapılması doğru mu? Medresedeki başka talebeler hakkında konuşmak gıybet mi?
Değerli Kardeşimiz;
Meşveret, istişare, şura en güzel fikrin tespit edilmesini ortaya çıkarmak için konulmuş bir meclistir. Meşveret şeffaf, hür ve edep dâhilinde yapılmalıdır. Herkes içindeki düşünceleri ya da çekinceleri rahatlıkla bu mecliste ifade edebilmelidir. O zaman alınan karar herkesin içine siner, herkes bu kararın tatbik edilmesine canıgönülden destek verir.
"Meşverette bulunan pişman olmaz."
"İstişare eden zarar görmez."
"Meşveret eden güvenlik içindedir."
"İstişare edip doğru neticeye ulaşmamış bir topluluk yoktur.”
Gibi atasözleri de bu manayı vurguluyor.
Kulis yapmak, herhangi bir toplulukta oturum dışında gizli kapaklı çalışmalar yapmak anlamına geliyor. Kulisin özünde fikir dayatması, hırs ile fikrini galip getirme, kamplaşma, gibi menfi çağrışımlar bulunuyor. Bu yüzden, kulis yapmak iyi bir şey değildir.
Şuranın, Allah rızası için ve Müslümanlar yararına yapılması, rüşvet, baskı ve tehditlerle istişare heyetin fikirlerinin saptırılmasına meydan verilmemesi de mühim bir esastır.
Meşverette her zaman icmâ olmayabilir; herkesin görüşünün tek bir noktada toplanmadığı durumlarda, ekseriyetin fikir ve kanaatine göre amel edilir.
İster icmâ kararıyla ister ekseriyetin görüşüne göre olsun, şura, usulüne göre cereyan etmişse, artık orada üzerinde anlaşılan görüşe muhalefet etmek câiz değildir ve alternatif düşünceler ileri sürülemez. "Ben farklı ve isabetli bir görüşte bulunmuştum" veya "Ben muhalefet şerhi koymuştum" gibi sözlerle alınan karar aleyhinde rey izhar etmek düpedüz bozgunculuktur ve günahtır.
Allah Rasûlü (asm), kendi içtihatlarına rağmen ekseriyetin görüşüne uyarak Uhud'a çıkmış, hatalı olanların içtihatlarıyla alâkalı hiçbir beyanda bulunmamıştır.
Normal insanlar arasında bilgi edinmek diye bir şey söz konusu olamaz. Kusur sadece yetkili mercilere (hâkim, amir, müdür vesaire) bir de alışverişte zarar görmesi kuvvetle muhtemel ticari durumlarda başkasına söylenebilir, bunun dışında gıybet olur. Birisi gelir "Filanca adamla ticari bir işim olacak ne dersin?" diye sorar, sen de "Onun paraya zafiyeti var, dikkatli ol." dersin, hepsi bu kadar; bundan ötesi gıybettir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü