"Mevcud-u Meçhul" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

• ZÂTININ BİLİNMEZLİĞİ

Her şey Allah’ın mülkü ve mahlûku. Akıl ise o her şeyden sadece bir şey. Ve her mahlûk gibi, o da mahdut, sınırlı.

Henüz bir hücreyi bile tam olarak izah edememiş, genin şifrelerini çözememiş. Öte yandan galaksilere sınır biçememiş, semanın azametini rakamlara dökememiş.

Akıl nedir? Nasıl çalışır? Duyu organlarıyla edindiği bilgileri nasıl yoğurur? Hafızadan nasıl yardım alır? Elde ettiği neticeleri hafızaya ne ile gönderir? Bu ve benzeri nice sorulara insanoğlu cevap bulmuş değil.

Aslında aklın kendi mahiyetini bilmemesi, insan için büyük bir irşad kapısı, büyük bir hidayet vesilesidir. “Henüz kendini layığınca bilmeyen bir âletin öncülüğüne fazla güvenilmez” diye bir ikaz işaretidir.

Hiçbir akıl kendi mahiyetini bilemez ve yine hiçbir akıl kendi varlığından şüphe etmez. Bu gerçeği iyi değerlendiren insanlar, Allah’ın varlığına yakinen inandıkları gibi, O’nun mukaddes zatını da “bilinmez” olarak bilirler.

İnsan, Allah’ın zâtının, kudretinin ve diğer sıfatlarının mahiyetini bilemeyiz. Bunlar bizim için meçhuldür. Ama bu sıfatların, harika icraatlarını sürekli seyretmekte ve bunların bir ilim, bir kudret, bir irade eseri olduğunu bilmekteyiz.

Üstad Hazretleri; “Cenâb-ı Hakka mevcud-u meçhul unvanıyla bakarsan marufiyet şuaları bir derece tebarüz eder” buyurur. (Mesnevi-i Nuriye)

Marifet, Allah’ı tanıma demektir. O’nun zâtının bilinemeyeceğini bilmek de marifet içine girer. Bu hakikatin, mahlûkatta en yakın misâli kendi ruhumuzdur. Mevcut ama meçhul; var fakat mahiyeti bilinmiyor. Görmemiz, işitmemiz, konuşmamız, yürümemiz, kanımızın dolaşımı, hücrelerimizin faaliyeti hep o ruhtan haber veriyorlar, ama aklımız onun mahiyetini kavrayamıyor.

Allah’ın kudret mu’cizelerine misal olarak meyvelerdeki ve sebzelerdeki sanat harikalarına dikkat çekiliyor.

Hava, bizim için en büyük bir nimet olduğu halde, sürekli nefes aldığımız ve hiç havasız kalmadığımız için onu çoğu zaman unutabiliyoruz, ülfetle, alışkanlıkla bu büyük nimeti düşünmez oluyoruz. Aynen onun gibi, bu kudret mu’cizelerini de sürekli seyrettiğimiz için üzerinde yeterince düşünemiyoruz. Düşünsek ve onların nasıl meydana geldiklerine dikkatle nazar etsek sebeplerin onları yapmaktan çok uzak olduklarını rahatlıkla anlayacağız.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü