"Şahsiyet-i ilahiye" tabirini nasıl anlamalıyız?
Değerli Kardeşimiz;
Şahsiyet-i ilahiye ifadesinden Allah’ın zatı, şuunatı, sıfatları, isimlerini ve fiillerini anlayabiliriz.
Birinin sadece ismini bilmekle zihnimizde bir mana hemen teşekkül etmez. Ama "O zat âlimdir, sanatkârdır, merhametlidir..." denildiğinde onu daha iyi tanırız.
Allah isimleri, sıfatları, şuunatı, tedbir ve tasarruflarıyla bilinir ve tanınır.
Allah’ın zatı, idrak edilemeyecek kadar yücedir. Zira akıl ve idrak onun (c.c) insana bir hediyesidir ve mahlûk olan bu sermaye ile Allah’ın varlığı bilinebilir ama zatının hakikati idrak edilemez.
"Hakikat-ı mutlaka, mukayyed enzar ile ihata edilmez." (Sözler, 25. Söz, Üçüncü Şule, Üçüncü Ziya)
Mutlak, kayıt altına alınamayan, kendisine bir sınır biçilemeyen demektir. "Enzar", "nazar"ın çoğuludur, nazar ise, çoğu zaman, akıl manasına kullanılmaktadır. Allah’ın bütün sıfatları mutlaktır ve sonsuzdur. Bu sıfatların kayıtlı ve mahlûk olan akılla, hakkıyla, idrak edilemeyeceğini her müstakim akıl, şüphesiz, kabul eder. Sıfatı hakkıyla idrak edilemeyenin, zâtının da mahiyetiyle bilinemeyeceği çok açıktır.
Hz. Ebu Bekir Efendimiz (ra) bu hakikati şu veciz sözü ile ifade etmektedir:
“Allah’ın zâtının idrak edilemeyeceğini bilmek hakiki idraktir. Onun zatı üzerinde düşünmek ise şirk koşmaktır.”
Allah’ın zatı hakkında ne düşünülse, bu düşünce aklın bir mahsulü olacaktır. Akıl mahluk olduğu gibi, düşündüğü şey de mahluk olur. Bu mahluku, Hâlık kabul etmek ise gizli şirk demektir.
Allah, bizleri imana, marifete, muhabbete götürecek pek çok duygularla, latifelerle donatmış. Bu yaratılışımız sayesinde pek çok hakikatlere muhatab olabiliyoruz. Bunlardan birisi de Allah’ın zatının bilinmezliği. Zira henüz bedenimizde tasarruf eden ruhumuzun mahiyetini bilmekten aciziz.
"Mükemmel", "üstün", "noksansız" kelimeleri telaffuz edildiğinde, insanın aklında canlanan manalar mahlukturlar ve Allah’ın kudsî kemali, bunlarla anlaşılabilecek bir kemal olmaktan münezzehtir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü