"En hayırlı genç odur ki, ihtiyar gibi ölümü düşünüp ahiretine çalışarak, gençlik hevesatına esir olmayıp gaflette boğulmayandır." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Bu vecize, Bedîüzzaman Hazretlerinin Mektubat adlı eserinde (Yirmi Üçüncü Mektup) yer alan ve bir hadis-i şerifin hakikatini şerh eden, gençlik dönemine ait en ideal karakter modelini çizen muazzam bir tespittir.

"En hayırlı genç odur ki, ihtiyar gibi ölümü düşünüp âhiretine çalışarak, gençlik hevesâtına esir olmayıp gaflette boğulmayandır. Ve ihtiyarlarınızın en kötüsü odur ki, gaflette ve hevesatta gençlere benzemek ister, çocukçasına hevesât-ı nefsâniyeye tâbi olur." (Mektubat, 23. Mektup, Yedinci Sualiniz)

“Gençlerinizin en hayırlısı, ihtiyarlarınıza benzemeye çalışanlar; ihtiyarlarınızın en kötüsü de gençlerinize benzemeye çalışanlardır.” (İmam-ı Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, 1:142)

İfadeyi temel dinamikleri üzerinden analiz ettiğimizde şu hakikatler öne çıkar:

Rollerin Dengesi: İhtiyar Gibi Düşünen Genç

"En hayırlı genç odur ki, ihtiyar gibi ölümü düşünüp âhiretine çalışarak..."

Gençlik dönemi; enerjinin, dünya hevesinin, hislerin ve "bize ölüm çok uzak" yanılgısının en zirvede olduğu zamandır. İhtiyarlık ise fıtratı gereği hayatın sonuna yaklaşıldığını, dünya defterinin kapanmak üzere olduğunu hatırlatır.

Cümledeki "ihtiyar gibi düşünmek", gencin neşesini veya enerjisini kaybetmesi demek değildir; olgunluk ve basiret kazanması demektir. En hayırlı genç hayatın geçici olduğunu, bir gün kendisinin de yaşlanacağını veya ölümün her yaşta gelebileceğini fark ederek, geleceğini yani ahiretini şimdiden inşa eden, yani vaktini ve enerjisini heba etmeyen gençtir.

Esaretten Kurtulmak ve İrade Eğitimi

"...gençlik hevesâtına esir olmayıp..."

Üstad, gençlik arzularını ve hislerini bir esaret tehlikesi olarak tanımlar. Duyguların akıldan daha hızlı hareket ettiği bu dönemde, insan anlık zevklerin, öfkelerin, heveslerin peşinden giderek kendi iradesini o hislerin kölesi yapabilir. "Hayırlı genç" unvanını kazanan kişi ise, içindeki bu fırtınalı heveslere karşı iradesini elinde tutabilen, hislerinin onu sürüklemesine izin vermeyip onlara yön verebilen lider ruhlu kimsedir.

Gaflet Girdabına Karşı Uyanıklık

"...gaflette boğulmayandır."

Gençlik, hayatın cazibedar ve renkli yüzünün insanı en çok cezbettiği dönemdir. Bu cazibe insanı, hayatın asıl gayesinden, Yaratıcıya karşı sorumluluklarından ve insani vazifelerinden uzaklaştıran bir "gaflet uykusu"na daldırabilir.

Metindeki "boğulmamak" ifadesi çok manidardır; çünkü gaflet bir kez içine girildiğinde insanı yutan, derinleştikçe çıkılması zorlaşan bir girdap gibidir. Hayırlı genç, bu akıntıya karşı yüzmesini bilen ve uyanık kalmayı başarandır.

Özetle

Bu vecize, gençliğin o muazzam potansiyelini, anlık hazlar uğruna ziyan etmek yerine, ihtiyarlardaki tecrübe ve uyanıklık hissiyle birleştirerek ebedi bir kazanca dönüştürmenin formülüdür. Hayatı fırtınalı geçen bir gençlik döneminde, gemisini karaya oturtmadan menzile ulaştıran basiretli ruhların pusulasıdır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- GENÇLİĞİN KIYMETİNİ BİLMEK!..

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü