Birinci Makale, İkinci Mukaddeme
İçerikler
-
"Mazide nazarî olan bir şey, müstakbelde bedihî olabilir. Şöyle tahakkuk etmiştir: Âlemde meylü’l-istikmal vardır. Onunla hilkat-i âlem, kanun-u tekâmüle tâbidir..." Ne demektir?
-
"Hilkat-i âlem, kanun-u tekâmüle tâbidir." Kanun-u tekâmülün zevali var mı, kemalin zevale dönmesi âdetullah için de geçerli midir?
-
"Tekemmül-ü mebadi ise; fünun-u ekvanın tohumlarını sulb-ü hilkatten zamanın terbiyegerdesi bir zemine ilka' ile telkîh eder..." İzah eder misiniz?
-
"Bu zamanda bedihiye ve ulûm-u âdiye sırasına girmiş pek çok mesail var; zaman-ı mazide gayet nazarî ve hafî ve burhana muhtaç idiler." cümlesini izah eder misiniz?
-
"Her soyda füyuz-u hüveyda-nüma ile..." Buradaki ifade "soy" mu, "sûy" mu?
-
"Nasıl ki, hariçte bir uçurum üzerinde atlamak veyahut bir dar yerde geçmekte küll ve küll-ü vahid birdir. Teavün fayda vermez." Devamıyla izah eder misiniz?
-
"Kim bir şeyde çok tevaggul etse, galiben başkasında gabîleşmesine sebebiyet verir." cümlesini izah eder misiniz?
-
"Hakaik-i mahzâ ve mücerredât-ı sırfeden olan mâneviyatta, maddiyûnun hükümlerine müracaat ve fikirleriyle istişare etmek, âdetâ lâtife-i Rabbaniye denilen..." İzah eder misiniz?