"Baktım, 'Kuddüs, Kuddüs' zikrini yapan bir kuş odamda gördüm." Neden Kuddüs esması denilmiş olabilir?

Değerli Kardeşimiz;

"Ve en lâtif bir emâre şudur ki: Dün, birdenbire bir serçe kuşu pencereye geldi, vurdu. Biz, uçurmak için işaret ettik, gitmedi.

Mecbur oldum, Ceylân’a dedim: 'Pencereyi aç; o ne diyecek?'

Girdi, durdu, tâ bu sabaha kadar... Sonra odayı ona bıraktık, yatak odama geldim. Bu sabah çıktım, kapıyı açtım, yarım dakikada döndüm, baktım, 'Kuddüs, Kuddüs' zikrini yapan bir kuş odamda gördüm. Gülerek dedim: 'Bu misafir niçin geldi?' Tam bir saat bana baktı, uçmadı, ürkmedi. Ben de okuyordum; ekmek bıraktım, yemedi. Yine kapıyı açtım, çıktım, yarım dakikada geldim, o misafir kayboldu." (Emirdağ Lâhikası-I, 23.Mektup)

Burada bahs edilen kuşa halk dilinde "Kuddüs kuşu" diyenler var. Kumrular ve İbibikler de onlara benzer zikrederler"

Buna neden "Kuddüs" dendiği ve bu esma ile irtibatına gelince, "Kuddüs" her türlü noksanlıktan, kusurdan, çirkinlikten ve maddi-manevi kirden münezzeh ve mukaddes olmak manasına gelir. Üstad'ın bu esmayı özellikle kuşlar, sinekler ve arılar gibi latif hayvanlar üzerinden izah etmesinin temel sebepleri ve bahsettiğiniz "görmek" tabirinin anlamı şu başlıklar altında toplanabilir:

Hikmet ve Temizlik Hakikati:

Kuddüs esması, kainattaki temizlik, intizam ve estetik tecellilerini idare eder. Kuşların sürekli tüylerini gagalaması, üzerlerinde en ufak bir toz veya yabancı madde barındırmaması, atıklarını anında uzaklaştırması ve ekosistemdeki temizleyici rolleri doğrudan bu esmanın aynasıdır. Üstad, kâinatın büyük bir saray olduğunu ve bu sarayın sahibinin onu sürekli temiz ve pak tuttuğunu göstermek için bu esmaya dikkat çeker.

Esma Okumak (Manen Müşahede):

"Gördüm" ifadesi, kuşun tüylerindeki o kusursuz renk uyumunu, anatomik mükemmeliyeti ve sürekli yaptığı temizlik fiilini fiziksel gözle izlerken, arkasındaki ilâhî sanatı ve ismi kalple idrak etmek anlamına gelir. Yani sadece fiziksel bir cismi fark etmek değil; o cismin üstündeki ilâhî imzayı, manevî boyayı ve esma tecellisini okuyup "Kuddüs" ismini zikreden bir melekutî hakikati temaşa etmektir.

Zikir ve Tesbih Boyutu:

Hayvanlar lisanıhâl ile ve fıtraten Cenâb-ı Hakk'ı tesbih ederler. Kuşun o anki duruşu, fıtrî temizliği ve canlılığı, hâl diliyle sanki "Kuddüs" diyerek o mukaddes paklığı kâinata ilan etmesi demektir. Üstad, bu tür hayvani hareketlerin arkasındaki iradeyi ve nizamı okuyarak onların lisanıhâlini tercüme eder.

Diğer Muhtemel Manalar:

Hadsiz Rahmet ve İzzet:

Kuddüs esması aynı zamanda ilahi izzetin bir unvanıdır; hiçbir kir ve noksan o dergâha yaklaşamaz. Kuşun odaya girmesi ve o anki masum hali, kâinatın genelindeki o masumiyet ve hatasız işleyen ilahi makinenin küçük bir numunesidir.

Göz Hapsinden Kurtuluş ve Dikkat Çekme:

Kuş gibi latif mahluklar, insanın maddi dünyadaki gaflet perdesini yırtarak birdenbire dikkatini kâinattaki ince nizam ve sanata çevirmesine vesile olur. O an odada yaşanan bu kısa kesit, mahlukattaki ilahi sanatın ne kadar da hassas bir temelde yürüdüğünü hatırlatan ani bir şuur uyanmasıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü