Bediüzzaman'a Göre İttihad-ı İslamın Şartları Nelerdir? Maddî birlik, yani Osmanlı gibi; yoksa gayede birlik mi?

Değerli Kardeşimiz;

İslam birliği, ancak gayede mümkündür. Yoksa vasıtalarda birlik, ne aklen ne de dinen mümkün değildir.

İslam âleminde neticeye ve gayeye giden, birbirinden farklı çok yollar ve tarzlar vardır. Bu farklı yol ve tarzlar fıtri bir ihtiyaçtan hâsıl oluyor. Yani Allah her insanın mizacını ve karakterini farklı yarattığı gibi, toplum ve milletlerin de mizaç ve karakterini farklı olarak yaratmıştır. Bu yüzden, toplumları ve insanları mizaç ve tarz olarak bir kalıbın ve potanın içinde eritip tek bir şekle getirmek mümkün değildir.

Lakin insanların gaye ve maksatta bir çatı altında toplanması mümkün ve caridir. Aynı gayeye farklı mizaç ve yollar ile ulaşılabilir. Nakşîlik bir yoldur, gayesi İslam ve İman hakikatlerine ulaşmaktır. Kadrilik bir yoldur, gayesi yine İslam ve İman hakikatlerine ulaşmaktır. Nurculuk bir yoldur, gayesi yine aynı şekilde İslam ve iman hakikatlerine vasıl olmaktır ve hakeza. Demek yolları bir yolda cem etmek mümkün değildir, ama bir gayede cem etmek gayet mümkün ve makuldür. O zaman İslam birliği netice ve gayede olabilir. Yoksa vasıtalarda birlik olmaz, bu hem fıtrata hem de dine zıttır.

İslam âleminin gayede birliği temin etmesi için, yollarda ve tarzlarda taassup ve körü körüne tarafgirlikten vazgeçmesi gerekir. Bir meslek sahibi, "Benim mesleğim hak ve güzeldir" deyip revacı için çalışması hakkıdır. Ama başka hak mesleklerin yanlışlığına ima suretinde "Sadece benim mesleğim hak ve güzeldir" demesi yanlıştır. Bu tarz bir hareket gaye birliğini zedeler ve İslam toplumları arasında soğukluğa ve husumete sebebiyet verir. Bu yüzden, takım tutar gibi meslek tutmak sakıncalı ve yanlıştır.

Üstad'ın hayatı imandan sonra, nerede ise İslam birliğinin temini için geçmiştir. Gerek Eski Said dönemi, gerek Yeni Said döneminde İslam birliği için çok çabalamıştır. Eserleri ve hayatı buna şahittir. İslam birliği için en güzel eseri ve projesi Uhuvvet Risalesi ve İhlas Risalesi adlı eserleridir. Bu risaleler İslam âlemi tarafından dikkat ile incelenip hayata geçirilse, İslam âlemi tarihindekinden daha mükemmel ve şaşaalı bir şekilde birliğini ve kuvvetini temin eder kanaatindeyiz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü