"Burhan-ı kat’î ile sabit olan bir şeyi hak ve hakikat olan dine muhalif olduğuna ihtimal veren ve münafatından havf eden adam, hâlî değil, ya dimağında bir sofestai gizlenmiş..." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Burhan-ı kat’î ile sabit olan bir şeyi hak ve hakikat olan dine muhalif olduğuna ihtimal veren ve münafatından havf eden adam, hâlî değil, ya dimağında bir sofestai gizlenmiş, karıştırıyor veyahut kalbini delerek bir müvesvis saklanmış, ihtilâl ediyor veyahut yeniden dine müşteri olmuş, tenkitle almak istiyor."(1)

Kesin bir delil ile sabit olmuş bir hakikati dine zıt bir şeymiş gibi görmek mesela, dünyanın yuvarlak oluşunu dine aykırı bir şeymiş gibi algılamak, kalp ve aklın sağlıklı ve sağlam bir şekilde işlemediğini gösterir.

Aklıselim kalbi sağlam bir insan, kesin bir hakikat ile dinin çatışmayacağını bilir ve bu konuda asla bir tereddüt yaşamaz.

Şayet tereddüt yaşıyor ise ya aklı sofestai yani kuşkuculuk ile malul / hasta ya kalbinde vesvese hakim ya da dinin özünü ve hakikatini tam hazmedememiş demektir. Yoksa aklı dini hazmetmiş, kalbi tam teslim olmuş, dinde kadim / yerleşmiş birisi asla böyle bir tereddüt yaşamaz.

Kainatın yaratılış kanunları ile dinin emirleri asla birbirine zıt olamaz, çünkü ikisinin de müellifi, tesis edicisi Allah’tır. Allah kainata kendi koymuş olduğu bir kanuna bir hakikate zıt bir hüküm koymaz. Yeter ki yaratılış kanunu kesin ve sağlam olsun. Mesela;

Allah insana yemek yeme, su içme, hava alma v.s fıtri ihtiyaçları vermiş. Bunları kesinlikle yapmayın, yaparsanız size azap ederim demez. Çünkü insanın taşıyamayacağı bir yük olur. Ama yemeği yerken, şu tür gıdalara yaklaşmayın der. O da hikmet ve rahmete uygun olan bir imtihan tarzıdır.

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale (Unsuru'l-Hakikat), On İkinci Mukaddime.

İlgili ders videosu için tıklayınız:
- Prof. Dr. Şadi Eren, Muhakemat Dersleri (16. Bölüm).

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...