Block title
Block content

"Demek onlarda hukukullah, hukuk-u ibâdı da tazammun ediyor." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Bâhusus bu güruh-u mücâhidin ve bu yüksek meclisin ef'âli taklid edilir. Kusurlarını millet ya taklit veya tenkit edecek; ikisi de zarardır. Demek onlarda hukukullah, hukuk-u ibâdı da tazammun ediyor. Sırr-ı tevatür ve icmâı tazammun eden hadsiz ihbaratı ve delâili dinlemeyen ve safsata-i nefis ve vesvese-i şeytandan gelen bir vehmi kabul eden adamlarla hakikî ve ciddî iş görülmez."(1)

Toplumun önünde giden elit tabakanın iki mesuliyeti bulunuyor. Birisi Hukukullah diğeri de hukuk-u ibadtır. Hukukullah Allah’ın insan üzerindeki hakkı iken, hukuk-u ibad ise kulun kul üzerindeki hakkıdır. Özellikle insanların sevk ve idaresini üzerine alan alim ve siyasetçiler, bu konuda daha bir sorumluluk içindedirler. Şayet alim ve siyasiler iki hakka da riayet etmez ise, iki büyük zulüm içine girmiş demektirler.

Hukukullah tabirinin iki anlamı var.

Birisi: Hukukullah, umuma taalluk edip, yalnız bir şahsa âid olmayan ahkâm demektir. Bunlar hukuk-u umumiyeden ibarettir. Cenab-ı Hakk'a izafesi, tazim ve ehemmiyetine işaret içindir.

Diğeri: Allah’ın kulları üzerinde olan hakkına denir. Bu hak ise ona kul olmak ve onun emir ve yasaklarına uymak anlamına geliyor.

Hukuk-u İbad: İnsanlarla olan muamelelerimizdeki haklar. Ferde ait olan hususi haklar. Her insanın şahsına ait temel hak ve hürriyetlerine denir. Diğer bir yönü de insanların birbirlerine karşı sorumlu olduğu haklardır.

İnsanın şahsi haklarının Allah tarafından garanti altına alınması ve onun emri ile tanzim edilmesi ciheti ile hukuk-u ibad, hukukullahın kapması içindedir denilebilir; ama ikisini aynı veya eşit görmek mümkün değildir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Hubâb.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...