"Dört maksad-ı asliyeyi bize Bismillah ve Elhamdülillâh cümlesinde göster." Tevhid, nübüvvet, haşir ve adalet nasıl görünüyor?
Değerli Kardeşimiz;
Bu gibi ifadeler, Kur'an'ın bütününü özetleyen dört temel sütunun, asıl maksadının, en kısa cümlelerde bile nasıl dercedildiğini gösterir.
Kur'an-ı Kerim'in dört temel amacı şunlardır:
Tevhid: Allah’ın birliği.
Nübüvvet: Peygamberlik.
Haşir: Öldükten sonra dirilme ve ahiret.
Adalet ve İbadet: Sosyal düzen ve Allah'a kulluk.
Bu dört unsurun Bismillah ve Elhamdülillah kelimelerinde nasıl bulunduğunu şu şekilde izah edebiliriz:
Bismillah İçindeki İşaretler
Allah'ın adıyla anlamına gelen bu kelime, kâinatın anahtarı hükmündedir:
Tevhid: "Allah" lafz-ı celali, doğrudan doğruya Zat-ı Zülcelali ve onun birliğini ilan eder. Her şeyin onun adıyla başladığını kabul etmek, ondan başka yaratıcı ve hakiki müessir olmadığını teslim etmektir.
Haşir: Bismillah "Allah'ın adıyla" anlamında olduğundan, insanın en büyük ihtiyacı olan vücut ve ebedi hayata kavuşma meselesi, ancak ve ancak Allah'ın Kudret ve İradesiyle olabileceğine imadır.
Nübüvvet: "Bismillah" demek, bir elçinin padişah namına hareket etmesi gibidir. Bu cümleyi tam bir şuurla söylemek, Allah'ın emirlerini bize ulaştıran bir rehbere yani peygambere olan ihtiyacı ve onun getirdiği mesajla hareket etme gerekliliğini zımnen içerir.
Adalet ve İbadet: Bismillah bir zikirdir ve ibadetin başlangıcıdır. Her işe onun adıyla başlamak, kulun haddini bilmesi ile ilahi nizam ve adalet dairesinde hareket edeceğine dair bir bağlılık bildirisidir.
Elhamdülillah İçindeki İşaretler
Hamd, alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur cümlesi, varlığın neticesini özetler:
Tevhid: Hamdin yalnızca Allah'a ait olması, bütün nimetlerin, güzelliklerin ve kemalatın tek bir kaynaktan çıktığını ispat eder.
Haşir: Hamd, nimetin devamını ve karşılığını ister. Bu dünyadaki geçici nimetler üzerinde yapılan hamd, bu güzelliklerin kaynağının ebedi bir alemde devam edeceğine ve insanın bu şükrün karşılığını göreceği bir hesap gününe yani haşre işaret eder. Çünkü tam bir hamd, ancak bitmeyen bir rahmetle mümkündür.
Nübüvvet: Hamd ve şükrün nasıl yapılacağını, nimetlerin kimden geldiğini ve o Münim-i Hakiki'nin bizden ne istediğini bize ancak peygamberler öğretir. Hamd etmek, peygamberin tebliğ ettiği marifetullah dersinin bir sonucudur.
Özetle; Üstad şunu vurgular: Kur'an devasa bir saray ise, bu dört maksat o sarayın temel direkleridir. Nasıl ki bir çekirdekte ağacın bütün programı saklıysa, Kur'an'ın fatihası olan Bismillah ve Elhamdülillah içinde de İslam'ın ve Kur'an'ın tüm temel esasları birer tohum gibi saklanmıştır.
Bu yaklaşım, müminin her Bismillah dediğinde kainattaki tevhid mührünü görmesini, her Elhamdülillah dediğinde ise ebedi saadete olan bağlılığını tazelemesini amaçlar.
Ek bilgi için:
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü