"Evet, bir hayat ki, bütün vücut, bütün envârıyla onun gölgesidir; nasıl adem ona ârız olabilir?" İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada geçen gölge kelimesi mecazîdir, hakiki gölge ile alâkası yoktur. Bir Risalede güneşin aynadaki timsali için de gölge ifadesi kullanılmıştır. Aynadaki güneş timsali güneşten haber verir, onun varlığını ve sıfatlarını bildirir, ama o aksin ne varlığı ne de sıfatları güneşinki ile mukayese edilemez.

Aynalardaki akislerin ışığı güneş ışığına göre gölge kadar zayıftır, ama onun ışığından haber verirler.

Gölgenin tarifi şöyle yapılıyor; “zattan haber verir, ama zatın sıfatlarını taşımaz.” Bir ağacın gölgesine baktığımızda onun ağaç gölgesi olduğunu biliriz, ama o gölgeye ağaç demeyiz. Hakikî ağaçla onun arasında çok büyük fark vardır.

Allah’ın bütün sıfatları varlık âleminde tecelli eder, bu tecelliler o sıfatlardan haber verirler, onları bildirirler ancak aralarında sonsuz bir farklılık vardır. Meselâ, bu İlâhî sıfatlardan birisi kudrettir. Güneşin cazibesinden, yer çekiminden, insanın gücüne kadar bütün kuvvetler Allah’ın kudretinin tecellileridir, o kudretin varlığından haber verirler. Ama bu mahlûk kudretlerin hepsi Allah’ın sonsuz kudretine nisbetle gölge gibi, hatta gölgenin gölgesi gibi zayıf kalırlar.

Bir başka İlâhî sıfat vücud sıfatıdır. Vücud var olma demektir. Allah vardır. Güneş de vardır, melekler de vardır, insanlar da vardır. Ama bütün bu varlıklar Allah’ın icadıyla vücuda kavuşmuşlardır. Bütün eşyanın varlıkları vücud sıfatına göre gölge gibidirler, ondan haber verirler ama onunla mukayese edilemezler, ona benzemezler.

Hayat sıfatı için de aynı şeyler söylenebilir: Meleklerin, yıldızların, bitkilerin, hayvanların hayatlarından insan hayatına kadar bütün hayatlar Muhyi isminin tecellileridirler. Bu tecelliler Allah’ın mukaddes hayatının gölgeleri gibidirler, o hayattan haber verirler ama hiçbir hayat çeşidi o vacib ve ezelî hayata benzemez.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...