"Sivri dimdikleriyle fezaya saçıyorlar birer avaz-ı pür-naz." Dimdik nedir, izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Tuyurları söylettirir ya bir lezzet-i nimet, ya bir nüzul-ü rahmet. Ayrı ayrı seslerle, küçük âğazlarıyla rahmeti alkışlarlar. Nimet üstünde iner, şükür ile eder pervaz.

Remzen onlar derler: 'Ey kâinat, kardeşler! Ne güzeldir halimiz.

Şefkatle perverdeyiz, halimizden memnunuz.' Sivri dimdikleriyle fezaya saçıyorlar birer âvâz-ı pür-naz.

Güya bütün kâinat ulvî bir musikidir; iman nuru işitir ezkâr ve tesbihleri." (Sözler, Lemeât)

Bu güzel mısralar, kuşların ve diğer canlıların kendi lisanıhâlleriyle ettikleri tesbihatı tasvir eden bir bölümdür. Buradaki "sivri dimdik" ifadesini iki temel ve derin mana çerçevesinde izah edebiliriz:

• Kelime Anlamı ve Maddi Tasvir

Buradaki "dimdik" kelimesi, günümüz Türkçesindeki dik durmak anlamından ziyade, eski metinlerde ve bazı lehçelerde kullanılan "gaga" manasınadır. Kuşların o narin ve sivri gagalarıyla havaya bıraktıkları sesleri betimler. Üstad'ımız, kuşların o incecik gagalarından çıkan sesleri, sanki birer mızrap darbesi gibi gökyüzüne nakşettiklerini tefekkür ettirir.

• Manevi ve İşari Mana

Bu ifadeyle asıl anlatılmak istenen hikmet şudur:

Zayıf Bir Vasıtanın Büyük Vazifesi: Küçücük ve kemikten ibaret olan o sivri gaga, aslında çok büyük bir vazifeye hizmet eder. O küçücük ağızdan çıkan sesler, sadece bir gürültü değil, kainatın genel korosuna katılan birer âvâz-ı pür-naz yani nazlı ve niyaz dolu sesler ile zikirdir.

İbadetin İlanı: Sivri vurgusu, o seslerin fezanın derinliklerine kadar ulaştığını, havayı adeta bir iğne gibi delip her tarafa tevhid hakikatini yaydığını ilan eder.

Memnuniyetin İfadesi: Metnin başında geçen halimizden memnunuz ifadesiyle birleşince; o gagalar sadece yemek yemek için değil, kendilerini şefkatle besleyen, perverde eden yani nimetlerle donatan yaratıcılarına karşı duydukları minnettarlığı haykırmak için birer hitabet kürsüsü gibi kullanılıyor demektir.

Özetle; o küçücük kuşlar, o sivri gagalarını birer kalem gibi kullanarak hava sayfasına Rablerinin rahmetini ve kendi mutluluklarını yazıyorlar.

Cümledeki genel hava, kâinattaki hiçbir varlığın başıboş olmadığını, en küçük uzvun bile bir tesbihat ve tevhidi ilan vasıtası olduğunu nazara vermektedir.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "İşte, bu itibarla bütün ecramın kendilerine göre bir nevi hayat ve ruhları vardır." cümlesini izah eder misiniz?

- On Üçüncü Pencere'yi başındaki ayet ve "Bütün mevcudatın lisan-ı hâl ve kal ile ettiği tesbihat" ifadesiyle izah eder misiniz?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü