"Hadsiz milletlerin hadsiz efradından bir tek ferdin azası, cihazatı, duyguları o derece hassas bir mizanla birbiriyle münasebettar ve muvazenettedir..." İzah eder misiniz?
Cevap
Değerli Kardeşimiz;
Mesela ağız, mide ve bağırsak arasında mükemmel bir ahenk ve uyum bulunuyor. Ağız besini öğütüyor, mide hazmediyor, bağırsaklar da fuzulatı dışarı atıyor. Bu üç azanın da gayesi bedeni beslemektir. Bu üç farklı aza, âdeta tek bir aza gibi ahenk ve uyumun içinde çalışıyorlar.
İnsan bedeninde çalışan her bir aza diğerleri ile doğrudan yahut dolaylı bir irtibat ve ahenk içindedir. Bu aza ve organlardan birisi atıl kalsa, beden fabrikası çalışamaz ve iflas eder.
Biyoloji ve tıp ilmi, insan bedeninde bulunan aza ve organların mükemmel bir uyum ve ahenk içinde çalıştığını gösteren ve ispat eden iki mühim daldır. Geniş bilgi için bu iki ilim dalı incelenebilir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yazar:
Kategorileri:
Okunma sayısı : 2.505
Yorumlar
Allah razı olsun çok teşekkür ederim .
Duyguların "Hassas Mizan" ile Dengelenmesi
İnsan duyguları tek başına değil, zıtlarıyla ve sınırlarıyla birlikte çalışır. Metindeki "mizan" (terazi/ölçü), duyguların birbirini dengelemesidir:
· Korku ve Ümit: Biri olmasa hareket felç olur, diğeri olmasa cesaret körleşir. Mizan, ikisini hayatın gerektirdiği oranda tutar.
· Öfke ve Şefkat: Öfke olmadan savunma olmaz; şefkat olmadan ilişki olmaz. Denge, hangisinin ne zaman devreye gireceğini belirler.
· İhtiyaç ve Sabır: Arzu duygusu olmadan çalışma olmaz; sabır olmadan da sonuç alınamaz.
Bu denge, "hassas"dır çünkü küçük bir sapma (örneğin korkunun aşırılığı fobiye, ümidin aşırılığı hayalperestliğe dönüşür) sistemi bozar. Metin, bu hassasiyetin "bedâhet derecesinde" (apaçık) bir yaratıcıyı gösterdiğini söyler.
Madem denge var, o zaman neden dengesiz insanlar var? Bu durumda 'Adl' ve 'Hakîm' isimleri nasıl tecelli ediyor?"
Bu soruya Risale-i Nur'un kendi mantığı içinde birkaç katmanda cevap verilebilir:
"Mizan" Potansiyeldir, Kullanım İse İradeye bağlıdır
Metinde geçen "mizan" ve "muvazene", yaratılışta konulan potansiyel dengedir. Yani her insanın duygu donanımı, "fabrika ayarları" olarak dengeli yaratılmıştır. Ancak insan, bu dengeyi kullanma biçiminde özgür bırakılmıştır. Bu, bir arabanın motorunun mükemmel tasarlanmasına benzer: Motor dengeli çalışacak şekilde yapılmıştır, ama sürücü gaza aşırı basarsa araba yine de bozulur. Tasarımdaki mükemmellik, kullanımdaki hatayı ortadan kaldırmaz. Adl ve Hakîm isimleri, tasarımda tecelli eder; kullanımdaki sapma ise insanın iradesine ve imtihan sırrına bağlıdır.
1. Sünnet, Duyguların "Kullanım Kılavuzu"dur
Motor dengeli tasarlanmıştır ama doğru kullanım kılavuzu olmadan sürücü gazı fazla açar veya yanlış viteste gider. İşte Sünnet-i Seniyye, duyguların hangi durumda, ne ölçüde ve nasıl kullanılacağını gösteren canlı bir kılavuzdur. Hz. Peygamber (asm), duyguların ifrat (aşırılık) ve tefrit (eksiklik) arasındaki orta yolunu (vasat) fiilen göstermiştir.
2. Hz. Peygamber'in Duygu Haritası: Sınırlar ve Ölçüler
Efendimiz'in (asm) hayatı, duyguların hangi durumda hangi ölçüde tezahür edeceğinin örnekleriyle doludur:
· Öfke: Kendisine hakaret edildiğinde, taşlandığında bile öfkesini Allah için ve sadece dinin sınırları çiğnendiğinde göstermiştir. Kendi şahsına yapılanı affetmiş, ama Allah'ın hukukuna dokunulduğunda tavır almıştır. Yani öfkenin sınırı: nefsî değil, dinî; intikam değil, ıslah.
· Sevgi: Torunları Hz. Hasan ve Hüseyin'e olan sevgisi, onları namazda omzuna çıkardığında bile namazın sükûnunu bozmayacak bir ölçüdeydi. Sevgisi, ibadeti ve vazifeyi aksatmayacak şekilde dengelenmişti.
· Üzüntü: Uhud'da amcası Hz. Hamza'nın şehadetine ağlamış, ama isyan ve tevekkülsüzlük göstermemiştir. Üzüntünün sınırı: insanî ama teslimiyet içinde.
İnsan, duygularını kendi başına dengelemeye çalıştığında yanılabilir. Çünkü nefs, duyguları ya aşırıya çeker (ifrat) ya da köreltir (tefrit). Sünnet, bu iki uç arasındaki "sırat-ı müstakim"i (dosdoğru yol) gösterir. Hz. Peygamber'in (asm) her duygu karşısındaki tutumu, Adl ve Hakîm isimlerinin beşerî bir aynada tecellisidir.
3. "Onun Ahlakı Kur'an'dı" — Duyguların İlahî Mizanı
Hz. Aişe'nin (ra) "Onun ahlakı Kur'an'dı" sözü, tam olarak bunu ifade eder: Efendimiz'in (asm) duyguları, vahyin ölçüsüne göre ayarlanmıştı. Yani onun öfkesi, sevgisi, üzüntüsü, sevinci Kur'an'ın belirlediği sınırlar içinde hareket ediyordu. Bu yüzden Sünnet, sadece bir "model" değil, aynı zamanda duyguların İlahî mizanla buluşma noktasıdır.