Kader hususunda, Allah için "planlama, tasarlama" gibi kavramlar kullanılabilir mi?

Değerli Kardeşimiz;

Tasarlama ve planlama, bir şey üzerinde uzun uzadıya düşündükten sonra bir neticeye varmaktır. Bu manasıyla bu ifadeleri Allah’a izafe etmek elbette caiz değildir. Allah bir şeyi yaratırken üzerinde -hâşâ- uzun uzadıya düşünmez, O bir şeye “Ol!” dedi mi, o şey de anında oluverir.

Lakin tasarı ve planda bir de kasıt, irade, ilim, gibi manalar zahiri bir şekilde görülüyor. Yani güzel bir tasarımın ve planın ilimsiz, iradesiz kasıt olmaksızın kendi başına meydana gelmesi mümkün ve kabil değildir. İşte tasarı ve planın bu cihetini Allah hakkında kullanmakta bir beis yoktur.

Teşbihteki kaide, teşbihin her noktasını hakikate tatbik etmemektir. "Aslan gibi adam." dediğimizde, adamın gücüne ve cesaretine işaret etmiş oluruz; hayvalık yönüne değil...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü