Fiillerimizi yaratan kimdir?
Değerli Kardeşimiz;
Her insanın bütün fiillerini, irade ve kudreti ile yaratan Allah’tır. Zaten kayyumiyet de her an ve her zaman, bir iş ve yaratma haline denir. O kayyumiyet, şu kâinattan bir an çekilse, her şey helak olur, yok olur. Her iş ve her fiil, Cenab-ı Hakk’ın yedi subuti sıfatıyla olur. Allah, ihtiyari fiillerde sonsuz kudretini bizim cüz-i irademize bağlamış. Biz neyi ister neye meyleder ve neyi yapmaya karar versek, Allah onu yaratır. Dileyen, tercih eden ve yapan kul, yaratan Allah’tır. İnsana düşen sadece meyletmek ve teşebbüs etmektir.
İnsan, kendi iradesini neye sarf ederse, Cenab-ı Hak onu yaratır. İnsan bir gemi gibidir, ona verilen cüz-i irade ise dümen vazifesi görmektedir. İmtihanın gereği olarak Yüce Allah iradesini istediği şekilde kullanma salahiyetini kullarına bırakmıştır. Kul, cüz-i iradesini, hangi işe sarf ederse, Cenâb-ı Hak onu yaratır. İstemek kuldan, yaratmak Allah'tandır. İnsana kuvvet ihsan eden, her türlü imkânı bağışlayan Allah'tır. Kul bu imkânı, bu kuvveti O’nun rızasına aykırı olarak kullanırsa elbette suçlu olur.
Meselâ; konuşma bir fiildir, konuşmayı yaratan Allah’tır. İnsan Allah’ın bu harika nimetini zikir, tesbih ve tebliğ gibi ulvi hakikatlerde kullanırsa, hem Rabbinin rızasına mazhar olmuş olur, hem de onun şükrünü eda etmiş olur. Eğer kişi yalan söyler, gıybet eder, birine iftira atar ve çirkin sözler söylerse, o fiilleri yaratan yine Allah’tır ama istimal eden kuldur ve mesuliyet onundur. Zira irade kulun elindedir, Allah’ın şerre rızası yoktur.
Fâil olmak için fiili bilmek yetmiyor. Bir işi irade etmek, onu yapmaya teşebbüs etmek ve yapmak gerekiyor. Ayaklarımızı yürüyecek şekilde terbiye eden ve yürümeyi yaratan Allah’tır. Ama insan yürümeye karar verip yerinden kalkmasa, Allah onu kaldırıp yürütmez. Yürümeye niyet edip karar verdiğinde Allah onu kaldırır ve yürütür. İnsan istediği yöne ve yere gider. Camiye giderse sevap alır, meyhaneye giderse günah işlemiş olur. “Benim suçum ne? Kaderim de olmasaydı, ben de buraya gelmezdim” diyemez, dese de bir mana ifade etmez. Diğer bütün fiillerimizi bu şekilde düşünebiliriz. İsteyen kul, yaratan Allah’tır.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü