"Akla kapı açmak" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Akla kapı açmak"; akla yol ve delil göstermek manasına geliyor. Çünkü insan aklı, hakikatleri kendi başına bulmaktan acizdir. Bu yüzden, bir tarif ediciye, bir rehbere, bir yol göstericiye muhtaçtır. Allah bütün elçilerini ve kitaplarını insana yol göstersin ve rehber olsun diye göndermiştir. İşte nebiler ve semavi kitaplar insanın aklına kapı açmak içindir.

Allah, akla kapı açar ama bedihi deliller ile iradeyi de bütünü ile icbar ile zorlamaz. İmtihan gereği olarak nazari bir ayar çeker.

Bedahet: Aklı ve iradeyi teslime mecbur edecek derecede delilin açık ve zorlayıcı olmasıdır. Allah imtihanın gereği olarak kâinatı, Kur’an’ı ve mucizeleri böyle bir açıklıkta ve zorlayıcılıkta deliller ile tanzim etmemiştir. Yani insan kendi hür iradesi ile hakkı ve batılı ayırt edip, kendi tercih ve kemalatını ortaya koyabilmesi için deliller bedihi değil, nazari olarak tanzim edilmiştir.

Nazari: Akla kapı açıp iradeyi elden almayacak derecedeki delillere verilen bir isimdir. Yani Allah hem mucizelerde hem kâinatta hem de Kur’an’da getirmiş olduğu delilleri öyle bir şekilde tanzim etmiş ki ne akla kapalı ne de iradeyi teslime mecbur edecek kadar açık bir şekildedir.

Kâinata ve içindeki mahlûkata Kur’an’ın nuru, iman ve hidayet nazarı ile bakılırsa elmas ve zümrütler değerinde nice delillerle donatıldığı anlaşılır, her bir zerresinde ve harfinde binler mucize tezahür eder.

Kâinat ve içindeki varlıklara dalalet, küfür ve ülfet nazarı ile bakıldığı zaman, kuru ve çorak bir arazi gibi görünür; hiçbir yerinde ve köşesinde hakkaniyetine dair bir ispat bulunamaz.

- Risalelerde, akla kapı açılıp ihtiyarı elden almamak nazara verilirken, peygamberlerin mucize göstermeleri cebir olmaz mı?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü