"Tavr-ı Aklın Harici" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

Aklın tavrı; aklın idrak edebilme dairesi, anlama sahası, akledebilme imkânıdır. "Tavrı aklın harici" tabiri ise; bunun tersi oluyor, yani aklın idrak edemeyeceği daire, anlamayacağı saha ve akledebilme imkânsızlığıdır.

Meselâ; bitkiler, hayvanlar, kâinat, yıldızlar aklın düşünme ve anlama sahasıdır, yani tavrı aklın dâhilindedirler, insan bu sahada istediği kadar düşünüp derinleşebilir.

Ama Allah’ın Zat-ı Akdesi hakkında düşünmek; sıfatların Zat-ı Akdes ile olan mahiyeti hakkında kafa yormak; hem caiz değildir, hem de tavrı aklın haricidir. Bu yüzden, İslam itikadında; Allah’ın Zatını keyfiyet açısından düşünmek haramdır.

İbn Abbas’ın (r.a) naklettiğine göre, bazı insanların Cenab-ı Hakk’ın zatını düşünmek istemeleri üzerine Peygamber Efendimiz (sav.) şöyle buyurdular: “Allah’ın yarattıkları hakkında düşünün. Allah’ın zatını düşünmeyin. O2nun zatı hakkında düşünmeye güç yetiremezsiniz.” (Mecmau’z-Zevaid, 1/81, Kenzu’l-Ummal, h. No: 5705-5707)

Akıl da bir mahlûktur, idraki sınırlı ve mahduttur. İnsan, mücerred akıl ile Allahü Teâlâ 'nın varlığını bilse dahi, O Zât-ı Akdes'in kudsî sıfatlarını ve esmasını, bu kâinatın yaratılış hikmetini, insanların vazifelerini, şu mevcudatın nereden gelip, nereye gittiklerini ve ahirete ait hakikatleri bilemeyeceğinden Cenâb-ı Hak kularına peygamberler ve semavî kitaplar gönderdi.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü