"Arkadaş! Vaktin evvelinde, Kâbe’yi hayalen nazara almakla namaz kılmak mendubdur..." Şeklinde başlayan Remz'i izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Arkadaş! Vaktin evvelinde, Kâ'be'yi hayalen nazara almakla namaz kılmak mendubdur ki, birbirine giren daireler gibi Beyt'in etrafında teşekkül eden safları görmekle, yakın saflar Beyt'i ihata ettikleri gibi, en uzak safların da âlem-i İslâmı ihata etmiş olduğunu hayal ile görsün. Ve o saflara girmekle, o cemaat-ı uzmaya dâhil olsun ki, o cemaatın icma ve tevatürü, onun namazda söylediği her davaya ve her bir sözüne bir hüccet ve bir bürhan olsun." (1)

Vaktin evvelinde, yani namaz vakti girdiğinde, fazla gecikmeden namaza durmak, bilhassa namazı cemaatle kılmaya çalışmak mendubtur, yani güzel ve beğenilen bir iştir.

Üstad Hazretlerinin bu konuda çok hassas olduğunu bizzat hizmetinde bulunan ağabeylerden işittik. Bir gün Isparta’dan Barla’ya gitmek üzere yola çıkarlar ve Barla’ya on-on beş dakikalık bir zaman kaldığında öğle vakti girer. Üstad saatine bakar ve hemen arabayı durdurur. Mevsim kıştır ama o ağır şartlarda on dakikalık bir tehiri bile önemseyerek namazlarını vaktinde kılar ve yola devam ederler.

Bir beldedeki Müslüman, namazını vaktinde kılmakla o beldedeki ve o meridyende bulunan bütün Müslümanlarla birlikte namaz kılmış olur. Meselâ, Erzurum’daki bir mü’min, öğle namazını yarım saat geciktirdiğinde, bu namazı Ankara’lılarla birlikte kılmış gibi olur. Namaz yine tamamdır, ama mendub olan, o namazı kendi beldesinde ve ezanı müteakip hemen kılmasıdır.

Öte yandan, namaz kılan bir kişi bu ibadetini bütün dünya Müslümanlarıyla birlikte yaptığını hayal ettiğinde, onun namazda söylediği her bir davaya bütün Müslümanlar şahit olmuş olurlar. Zira onlar da aynı davayı dile getirmektedirler. O cemaat-ı uzmaya, geçmiş asırlardaki Müslümanlar da dâhildirler. Ve böylece hayalen tâ asr-ı saadete kadar varıldığında, o namaz kılan kişi bizzat Allah Resulünün (asm.) ve sahabesinin davasını dile getirdiğinin şuuruna erer.

Üstadımız buna bir misal olmak üzere şöyle buyuruyor:

"Meselâ: Namaz kılan اَلْحَمْدُ لِلّهِ dediği zaman, sanki o cemaat-ı uzmayı teşkil eden bütün mü'minler 'Evet doğru söyledin.' diye onun o sözünü tasdik ediyorlar. Ve bu tasdikler, hücum eden evham ve vesveselere karşı manevî bir kalkan vazifesini görür..."(2)

Üstad Hazretleri "elhamdülillah”ın en kısa manasının -ilm-i nahiv ve beyanda- şöyle olduğunu anlatır:

"Ne kadar hamd ve medh varsa, kimden gelse, kime karşı da olsa, ezelden ebede kadar hastır ve lâyıktır o Zât-ı Vâcib-ül Vücud'a ki, Allah denilir."(3)

İşte bu dava, başta asr-ı saadet olmak üzere bütün asırlardaki bütün Müslümanlar tarafından tasdik edilmektedir.

Böyle bir şuur sahibine artık vesvese ve evham ilişemez. Yani, şeytan o kimseye İslam’ın hak ve hakikat olduğu konusunda bir şüphe veremez.

“Ve aynı zamanda, bütün hasseleri, latifeleri, duyguları o namazdan zevk ve hisselerini alırlar. Yalnız musallînin Kâ'be'ye olan şu hayalî nazarı, kasdî değil tebeî bir şuurdan ibaret bulunmalıdır.”(4)

Kıbleye dönen her Müslüman, Kâbe’ye teveccüh ettiğinin şuurundadır. Bu “tebeî şuur” kâfidir, kasten bu manayı nazara almak ve üzerinde uzunca düşünmek gerekmez.

İmam Gazzalî Hazretleri; “Namazda bir âyet okunurken o anda sadece onun manasını düşünmek gerektiğini, bir sonraki âyete geçildiğinde halâ önceki âyeti düşünmenin vesvese olduğunu” söyler. Buna göre, namaza başlayıp Fatiha’yı okumaya devam ettiği halde, halâ Kâ'be'ye hayalen nazar etmekle meşgul olan kişi de vesvese içinde demektir.

Dipnotlar

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü