"Enaniyeti kamçılayıp şirk derelerinde serbest koşturarak esbab-perest, sanem-perest, tabiat-perest, nücum-perest gibi çok enva-ı şirk taifelerine meydan açmışlar." cümlesini izah eder misiniz?

Soru Detayı

- "Esbabperest, sanemperest, tabiatperest, nücumperest…" 
- Bunlar farklı davalar mıdır, örnek verilen felsefe dâhilerinin hangileri bu yollardan gitmişler?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu felsefeciler firavunluk derecesine gelen enaniyetleriyle kul olduklarını unutup kendilerini hür ve müstakil varlıklar olarak gördüklerinde aynı yanlış görüntüyü sair eşyayada teşmil ediyorlar.

Esbabperestler sebeplere müstakil varlıklar olarak bakıyorlar, onların eliyle yaratılan eşyayı kendi kuvvet, ilim ve iradeleriyle yaptıklarına zehab etmiş oluyorlar. Burada sebeplere hakiki mânada tapmak değil, onlara birer ilâh gibi tesir gücü verme söz konusudur.

Aynı yanlış telakki ile sanem-perestler kendi elleriyle yaptıkları putlarını, tabiat-perestler tabiatı, nücum-perestler yıldızları birer ilâh gibi kabul etmişler ve Allah’ın yaratıcılık, malikiyet, hâkimiyet gibi vasıflarını onlara isnad etmişlerdir.

Felsefeciler bu sayılanların hiçbirine bu mânada katılmış değillerdir. Zira onlar için esas olan kendi fikirleri ve dehalarıdır. Ancak onlardaki bu enaniyet sanki sualde geçen şeylere de sirayet etmiş gibi, onları, bilhassa da sebepleri ve tabiatı aşırı derecede perestiş edilmeye layık birer sanem hükmüne getirmiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...