"Ene" ile "Ruh" münasebeti nasıldır?

Değerli Kardeşimiz;

Ruh, insan binasının temelidir; ene ise bu binadan bir oda ve bir salondur.

Ruh, insan ağacının köküdür; ene ise bu ağacın dallarından bir daldır.

Ruh, insan mahiyetinin bir formudur, ene yani benlik ise buna bağlı vasıftır.

Ruh, insanın bütün hasselerini çalıştıran temel ve esastır. Diğer bütün hasseler bu temel üzerinde çalışırlar. Ene Allah’ın isim ve sıfatlarını anlamak için ruhuna takılan bir cüz ve bir hassedir.

Ruh, insan mahiyetinin özü ve esası olmasından dolayı, her sıfat ve vasıf onun temelinde teşekkül eder. Varlık sebebini ruha borçludur. Bu manaya işaret etmek için hakiki sıfatlar ruha nispet ediliyor.

Mesela, kalp ruh cevheri ile kaim bir latifedir. Böyle olunca kalbe ait sıfatlar dolayısı ile ruha bakar, kalbe nispet edilmesi mecazi ve izafidir.

Nasıl ki, bir askere devlet kuvvetine işaret etmek için, “ordu gibi kuvvetli” denilir, zira onun arkasında ordu vardır. Aynı şekilde kalpte “şu var, bu var” demek de zımni olarak ruha atıf vardır. Zira kalbin gücü ruhtan geliyor. İzafi ve hakiki sıfatlar tabirine bu cihetle bakabiliriz. Ene de aynı şekilde ruha nispet edilen bir vasfıdır, diyebiliriz, ama asla "ruh eşittir ene" diyemeyiz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü