"Eski hikmet, semavatı dokuz tasavvur edip, lisan-ı şer’îde Arş ve Kürs’ü yedi semavat ile beraber kabul edip acip bir suretle semavatı tasvir etmiştiler." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Eski hikmet, semavatı dokuz tasavvur edip, lisan-ı şer'îde Arş ve Kürs'ü yedi semâvât ile beraber kabul edip acip bir suretle semâvâtı tasvir etmiştiler. O eski hikmetin dâhi hükemasının şaşaalı ifadeleri, nev-i beşeri çok asırlar müddetince tahakkümleri altında tutmuşlar. Hatta, çok ehl-i tefsir, âyâtın zahirlerini onların mezhebine göre tevfik etmeye mecbur kalmışlar. O suretle Kur'ân-ı Hakîmin i'câzına bir derece perde çekilmişti."

"Ve hikmet-i cedide namı verilen yeni felsefe ise, eski felsefenin mürur ve ubûra ve hark ve iltiyama kabil olmayan, semavat hakkındaki ifratına mukabil tefrit edip, semavatın vücudunu âdeta inkâr ediyorlar. Evvelkiler ifrat, sonrakiler tefrit edip, hakikati tamamıyla gösterememişler."

"Kur'ân-ı Hakîmin hikmet-i kudsiyesi ise, o ifrat ve tefriti bırakıp hadd-i vasatı ihtiyar edip der ki: Sâni-i Zülcelal yedi kat semavatı halk etmiştir. Hareket eden yıldızlar ise, balıklar gibi sema içinde gezerler ve tesbih ederler." (Lem'alar, On İkinci Lem'a.)

Bu mevzunun hulasası; eski hikmet ve felsefe, semavatın yedi değil, dokuz tabaka olduğunu iddia ediyor. Şimdiki fen ise semavatın tabakalarını inkâr ediyor. Kur'an ise her iki görüşü de reddederek semavatın yedi tabaka olduğunu beyan ediyor.

“...eski felsefenin mürur ve ubûra ve hark ve iltiyâma kabil olmayan, semâvât hakkındaki ifratına mukabil tefrit edip, ...”

Bu cümlede ise; eski hikmet ve felsefenin semanın dokuz tabaka olduğundaki ısrarına ve inadına işaret ediyor.

Mürur ve ubur (eskimiş, hükmü bitmiş) ifadeleri, bu fikrin ne kadar köhne ve eski olduğuna işaret ederken hark (yakmak, kül etmek) ve iltiyama kabil olmaması (değişmesi pek zor olan) ifadesi de bu fikrin körü körüne bir ön kabul olduğuna kinayedir.

Sema konusunda üç ana fikir oluşmuş. Eski hikmet yani felsefe ifrat ederek, sema dokuz tabaka demiş. Buna karşılık yeni fen ve felsefe, tefrite girerek semanın tabakalarını inkâr ederek tektir demiş. Kur’an ise ifrat ve tefrite girmeden, vasat bir şekilde semanın yedi tabaka olduğunu ifade ediyor.

"Eski hikmet" eski dönemlerin fen ve felsefe anlayışına deniyor. O dönemlerde fen ile felsefe iç içe olduğu için, hikmet denildiğinde her ikisi de ifade edilmiş oluyordu. Bu yüzden hikmet, o dönemlerde fen ve felsefe manasına geliyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

SORULARLARİSALE 2024 ANKETİ
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...