"Evet, bir millet cehâletle hukukunu bilmezse, ehl-i hamiyeti dahi müstebit eder." cümlesini nasıl anlamalıyız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Sual: Ne diyorsun? اِسْتَحْسَنْتَ ذَا وَرَمٍ Veremli (hastalıktan şişmiş) birini övüyorsun. Hâl-i hâzırın eskisi gibi çok fenalığı var, bize zulmeder; hem de zaafta, kuvvetsizlikte eskisine benzer. Demek, târif ettiğin meşrutiyet daha bize selâm etmemiş; ta ki, biz de 'Ehlen ve sehlen.' desek?"

لاٰ بَلِ اسْتَسْقَيْتُ اُسْكُوبًا وَاسْتَسْعَيْتُ يَعْبُوبًا وَاسْتَحْسَنْتُ حَوْرَاۤءَ وَمَدَحْتُ حُرِّيَّةً حُرَّةً حُورِيَّةً Hayır! Aksine, ben bir nehirden su almak istedim. Bir bulutun bolca yağmur indirmesini arzu ettim. Ahu gözlü bir güzel beğendim ve hûri gibi güzel, hür bir hürrıyeti methettim."

"Cevap: Fakat, sizin dîvâneliğinizden korkmuş, gelememiş. Zulüm, meşrutiyetin hatâsı değil, belki kafanızdaki cehâletin zulmetindendir. Siz dîvânelikle kısa yolu uzun yapıyorsunuz. Küdân ve Mâmehuran aşiretleri, daha asker gelmeden, alâküllihâl vermeye mecbur olan emvâl-i emiriyeyi hazır etse idiler, şu kadar zulüm olmayacaktı. Evet, bir millet cehâletle hukukunu bilmezse, ehl-i hamiyeti dahi müstebit eder."(1)

Bir millet, vatandaşlık haklarını, hem de devlete karşı sorumluluklarını bilmez ise, millet ve vatan için çalışan ehli hamiyeti zor kullanmaya ve baskıcı olmaya mahkum eder.

Mesela, bir aşiret devlete asker vermese, devlet de cumhuriyet ile yönetiliyor olsa da otoritesini temin etmek için, o aşirete haklı olarak zor kullanır. Veya devlet işlerinin yürütülmesi için gerekli olan vergileri millet vermez ise, devlet idaresi bunu zor kullanarak alır. Devleti zor kullanmaya davet eden, milletin hukuk bilmez cehaletidir.

Meşrutiyet, devletsizlik ve hukuksuzluk demek değildir. Doğu aşiretleri, aşiret hayatına alıştıkları için, devlet ve hukuk sistemine yabancı kalmışlar, vatandaşlık ve demokrasi nimetlerini yanlış algılıyorlar. Demokrasiyi mutlak serbestlik, devletin otoritesini de müstebit anlıyorlar.

Halbuki devlet ve demokrasi birbirini dengeleyen iki önemli unsurdur. İnsanların ya da kavimlerin sınırsız bir hürriyetleri yoktur. Bu hürriyet hukuk ile sınırlandırılır. İnsan bu hukuku bilmez ise devleti kendine müstebit yapar. Sorun kişinin cehaletidir.

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevapları.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...