"Fail", "Kâsib" ve "Sahip" ne demektir?
Değerli Kardeşimiz;
Bu kavramlar, özellikle "Kader" ve "Cüz'î İrade" meselesinde, kulun fiillerinin yaratılışı ve sorumluluğu arasındaki ilişkiyi izah etmek için kullanılır.
Fail; fiili işleyen anlamındadır. Mutlak fail olarak bakılınca fiili yoktan var eden, yaratan ve gerçekleştiren demektir. Risale-i Nur'a göre, varlık aleminde her şeyin gerçek ve mutlak faili (yaratıcısı) yalnızca Allah'tır.
Yani bir taşın hareket etmesi, bir ağacın büyümesi, bir insanın konuşması veya yürümesi gibi tüm fiilleri bizzat yaratan ve vücut veren odur (c.c). İnsanın iradesiyle seçtiği fiiller dâhil, her fiilin hakiki faili (yaratıcısı) Allah'tır.
Müktesip veya Kâsib (kesb eden, kazanan), fiili kendi iradesiyle seçen, isteyen ve o fiile meyleden demektir.
İnsan, kendisine verilen cüz'î irade (sınırlı tercih yeteneği) ile bir fiili yapmaya karar verir, yönelir ve seçer. Bu seçimi yapıp, fiili üzerine almasına "kesb" denir. İnsan bu kesbiyle o fiilin neticelerini (sevap veya günahını) kazanır, yani sorumluluğunu üstlenir.
Özetle:
Fail: Fiili yaratır. (Mutlak Yaratıcı: Allah)
Müktesip / Kâsib: Fiili seçer ve üstlenir. (Seçen ve Sorumlu: İnsan)
İnsan, bir fiilin yaratılmasında mutlak fail değildir; ancak cüz'î iradesiyle onu kesb ettiği (üstlendiği) için o fiilden sorumlu olur.
Diğer Kavramlar:
Kâsib ve Sahip, Kâsib (Müktesip) Anlamı: Yukarıda açıklandığı gibi, bir fiili kendi cüz'î iradesiyle seçen ve yapmaya yönelen demektir. Fiilin sorumluluğunu "kazanan"dır. Genellikle insan için kullanılır ve fiillerin yaratılmasında değil, tercih edilmesindeki rolünü ifade eder.
Sahip (Mâlik) Anlamı: Bir şeye mutlak olarak hükmeden, tasarruf eden ve mutlak mâlik olan demektir.
Risalelerde bu kelime (çoğu zaman "mâlik" kelimesiyle birlikte) mülkiyetin ve tasarrufun tek ve gerçek sahibinin Allah olduğunu vurgulamak için kullanılır. İnsan, ne kendi nefsine ne de elindeki eşyalara gerçek anlamda sahip (mâlik) değildir; sadece onlarda emanetçi olarak tasarruf eden bir misafir veya vekildir.
İlave bilgi için tıklayınız:
- "Amel", "Fiil", "Kisb" ne demektir?
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü