"Haram" ve "Helal" konusu Risalelerde nasıl işlenmiş?
Değerli Kardeşimiz;
Risale-i Nur iman ve ahlak temelli bir tefsir olmasından dolayı helal ve haram kavramları fıkhi olarak değil, imanî ve ahlaki olarak değerlendirilir. Risale-i Nur'da helal ve haramın fıkhi kısmı dört hak mezhebe havale ediliyor.
İman ve ahlak açısından helal ve haram kavramlarına Risale-i Nur'un genel bakışı şu şekildedir:
"Zira helâl dairesi geniştir, keyfe kâfi gelir. Harama girmeye hiç lüzum yoktur.."(1)
Hakikaten helal dairesi, insanın dünya nimetlerini tatması açısından gayet geniş ve kâfi bir dairedir. Bu bakımdan, haram sahalara ve dairelere girmeye gerek yoktur.
Cenâb-ı Hakk’ın helal kıldığı nimetler, haram kıldığı şeylerden çok fazladır.
Haram dairede alınan gayr-i meşru lezzetlerin meşru ve temiz olanı helal dairesinde de vardır.
Allah nikâhı helal, zinayı haram kılmıştır. Birçok içecek helal, içki ve şarap haram kılınmış. Birçok hayvanın eti helal kılınmış, domuz gibi fıtraten temiz olmayan hayvanların eti haram kılmıştır.
Her türlü giyeceği helal kılmış, sadece erkekler için ipeği haram kılmıştır.
Temiz, faydalı birçok helal içecek dururken, aklı uyuşturan ve vücuda zarar veren alkol ve uyuşturucu gibi şeyleri içmek kâr-ı akıl değildir. Yasak edilen şeylerin insan vücuduna ne kadar zararlı olduğu da herkesin malumudur.
Dünyanın gayr-i meşru lezzetleri zehirli dikenler gibidir. Menhus bir lezzeti bulunsa da dünyada pişmanlığı, ukbada azabı vardır. Alkol yüzünden nice ölümlü trafik kazaları, yaralamalar, cinayetler, boşanmalar meydana gelmektedir. Dünyada sahibine bir ömür boyu pişmanlık ve vicdan azabı çektirir, ahrette de elim azaba duçar eder.
Ayrıca helal dairesi hem geniş hem de ucuzdur, fazla para ve kaynak sarfiyatı istemiyor. Ama haramlar hem az hem de pahalıdır, para ve kaynak sarfiyatı istiyor. Meyhaneye gidip servetini ve sağlını bitiren çoktur, ama meyve sularından ya da meşru içeceklerden servetini ve sağlığını kaybedeni hiç duymadık.
Zina yüzünden ölen ve öldürülenleri işitiyoruz, ama meşru nikâhtan ölenleri ve öldürenleri duymuyoruz.
Kumarda hem ailesini hem de kendisini mahvedenler çoktur, ama helal kazançtan kimse mağdur olmamıştır vs... Örnekleri çoğaltmak mümkündür.
Üstad Hazretlerinin şu ifadeleri de bu manaya işaret ediyor:
"NAMAZ ne kadar kıymettar ve mühim, hem ne kadar ucuz ve az bir masrafla kazanılır; hem namazsız adam ne kadar divane ve zararlı olduğunu iki kere iki dört eder derecesinde kat'î anlamak istersen, şu temsilî hikâyeciğe bak, gör:.."(2)
Bu bakış açısı aslında bütün ibadetler için geçerlidir. Günahlar ve haramlar ise bu kaziyenin tam tersinedir hem kıymetsiz hem ehemmiyetsiz hem pahalı masraflı ve hem de neticesizdir.
Dipnotlar:
(1) bk. Sözler, Altıncı Söz.
(2) bk. age., Dördüncü Söz.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü