"Herkes delidir. Fakat boş şeylerle meşgul olma nisbetinde delilik derecesi farklılık arz eder." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Kırk sene evvel ehl-i siyaset, bana bir cinnet-i muvakkate isnadıyla tımarhaneye sevk ettiler. Ben onlara dedim: Sizin akıllılık dediğinizin çoğunu ben akılsızlık biliyorum, o çeşit akıldan istifa ediyorum, وَكُلُّ النَّاسِ مَجْنُونٌ وَلٰكِنْ عَلٰى قَدَرِ الْهَوٰى اِخْتَلَفَ الْجُنُونُ (Herkes delidir. Fakat boş şeylerle meşgul olma nisbetinde delilik derecesi farklılık arz eder.) kaidesini sizlerde görüyorum demiştim. Şimdi dahi beni ve kardeşlerimi şiddetli bir mes'uliyetten kurtarmak fikriyle bana mahrem risale cihetiyle ara sıra bir cezbe, bir cinnet-i muvakkate isnad edenlere aynı sözleri tekrarla beraber, iki cihetle memnunum:"

"Birisi: Hadîs-i sahihte vardır ki, 'Bir adam kemâl-i imanı kazandığına, avâm-ı nâsın akıllarının tavrı haricindeki yüksek hallerini mecnunluk, divanelik saymaları, onun kemâl-i imanına ve tam itikadına delâlet eder.' diye ferman ediyor."

"İkinci cihet: Ben, bu hapisteki kardeşlerimin selâmetleri ve necatları ve zulmetten kurtulmaları için, değil yalnız bir divanelik isnadını, belki kemâl-i fahir ve ferahla tamam aklımı ve hayatımı feda etmesini kabul ediyorum. Hattâ siz münasip görürseniz, o üç zâtlara benim tarafımdan bir teşekkürname yazılsın ve onları mânevî kazançlarımıza teşrik ettiğimiz bildirilsin."(1)

Bir şehirde herkes, sigara içip kahvede okey oynamayı normal addetseler, bunu yapmayanlara da deli nazarı ile baksalar, bunun nasıl bir safsata olduğunu düşününüz.

Bu inkârcı ve sefih asırda, ekser insanlar dünyaya dalıp ahireti ve Allah’ı unutmuş, hatta bunu bir fikir ve düşünce haline getirip adına da sekülerizm ya da laisizm demişler. Bu düşünceye karşı çıkanları, yaratılış gayesine göre ömür sürenleri, Allah’ın emir ve yasaklarını yapmaya çalışanları da yobazlıkla, gericilikle itham ediyor ve "deli" yaftası vuruyorlar.

"Bir adam kemâl-i imanı kazandığına, avâm-ı nâsın akıllarının tavrı haricindeki yüksek hallerini mecnunluk, divanelik saymaları, onun kemâl-i imanına ve tam itikadına delâlet eder."(2)

Bu hadis, bu ince manaya işaret ediyor. Hatta öyle ki gafil insanların müttakileri, yani ehl-i takvayı itham edip suçlaması, onların makbul olmalarına bir alamet ve bir işaret olmuş.

Dünyaya dalmış bir akıllı olacağıma, ahirete dalmış bir deli olmayı yeğlerim...

Dipnotlar:

(1) bk. Şualar, On Üçüncü Şua.
(2) bk. Müsned, III/86; el-Hâkim, el-Müstedrek, I/499; Beyhakî, Sünenü’l-Kübra, IX/153; Münzirî, et-Terğîb ve’t-Terhîb, II/399.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü