"Vicdan, nefs-i emmare için yalancı bir mıklabdır. Ve bu vicdanın mevkii ise, insanın iki cenbi..." Üstad'ımızın, vicdanın bedendeki yerini söylemesi ile izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Ey kardeş bil ki; kalbin gaflet ile harab olmasından ve heva-i nefs ile ölümünden sonra, onun enkazından yapılan bir vicdan, nefs-i emmare için yalancı bir mıklabdır. Ve bu vicdanın mevkii ise, insanın iki cenbi (yani) ortasında, göğsünün altında, midesinin başı üstündedir." (Mesnevi-i Nuriye, Zerre - trc. Badıllı)

İnsan küfür ve dalalet içinde kalır ömrünü gaflet ve dalalet ile çürütürse vicdan da bundan nasibini alır. Yani vicdan fıtri ve İlahi bir terazi iken küfür ve gaflet sebebi ile ayarları bozulur. Böylece yanlış tartmaya başlar. Ruha, kalbe hizmet etmesi gerekirken nefse ve şeytana hizmet etmeye başlar.

Kalbin küfür ve gaflet ile harap olması insanın diğer aza ve duygularını da bozup işlevsiz hale getiriyor. Çünkü kalp imanın mahalli ve duyguların efendisidir. O bozuldu mu diğerleri de bozulur.

Peygamber Efendimiz (asm) bir hadis-i şerifinde şöyle buyurmuştur:

“Bilin ki! Beden içerisinde bir et parçası vardır ve bu et parçası sıhhatli olursa beden de sıhhatli olur; o bozulursa beden de bozulur. Biliniz ki! Bu et parçası kalptir.” (Bûhârî, Îmân, 39; Müslim, Müsâkat, 107)

Vicdan fiziki bir organ ya da aza değildir, bu sebeple Üstad'ın fiziki tarifini mecazi bir ifade olarak anlamak gerekiyor. Kalp nasıl manevi bir duygu iken maddi kalbimize nispet ediliyor. Vicdan da beden içerisinde tarif edilecek olursa göğsünün altında, midesinin başı üstündedir diye bir tarif yapılıyor. Üstad'ımız vicdan için şu tarifleri yapar:

• Âlem-i gayb ve şehadetin nokta-i iltisakı ve berzahı ve iki âlemden birbirine gelen seyyârâtın mültekası, vicdan denilen fıtrat-ı zîşuurdur.
• Zira vicdan, akıl ve vehim gibi haricî ve ebedî hakikat hükmüne geçmiş bir azaptan yapılan terhible müteessir olur.
• Kalbden maksat, sanevberî (çam kozalağı) gibi bir et parçası değildir. Ancak, bir lâtife-i Rabbaniyedir ki, mazhar-ı hissiyatı vicdan, mâkes-i efkârı dimağdır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- Vicdan nasıl bozulur? İnsan nasıl iyiyi kötüden ayıramayacak hale gelir? Misallerle izah eder misiniz?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü