"Nefs-i emmare, şu haliyle deve kuşu gibidir ki; aleyhinde olan işlerde dahi kendi lehinde bir cihet görüyor." Misalle izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Demek nefs-i emmare, şu haliyle deve kuşu gibidir ki; aleyhinde olan işlerde dahi kendi lehinde bir cihet görüyor. Hem sofestaî gibidir ki, münakaşa eden iki hasma, ayrı ayrı tarzda, birisine der: 'Yahu işte senin hasmının delili, seni reddediyor.' Öbürüne ise: 'Yahu onun delili, seni butlan ile mahkum ediyor. Öyle ise hak, her ikinizin de canibinde değildir.' der."(1)

Nefse "Ahiret varsa gereği olan ibadetleri yap." denildiğinde, nefis "ahiret yok" diyenlerin görüşüne ve bu konudaki lakırdılarına sığınıyor, ta ki ibadet yükünden kendini kurtarsın.

Aynı nefse "Madem ahiret yok, o zaman sen hiçlik ve yokluk giyotininde idam edileceksin ve bir daha varlık yüzü göremeyeceksin." denildiğinde ise, nefis bu kez "ahiret var" diyenlerin delillerine sığınıp bu dehşetli yokluk eleminden kendini kurtarmaya çalışıyor.

Yani nefis deve kuşu gibi ikili oynuyor. "Deve isen yük taşı!.." denildiğinde yükten kaçmak için kuşum diyor. "Kuş isen o zaman uç." denildiğinde de bu kez deveyim diyor. Böyle bir yolla hem yükten hem de uçma zahmetinden kendini kurtarmış oluyor.

“Nefs-i emmare, şu haliyle deve kuşu gibidir ki; aleyhinde olan işlerde dahi kendi lehinde bir cihet görüyor.” Bu cümle nefsin aleyhinde olan bir durumu nasıl lehine çevirmeye çalıştığını ifade ediyor.

İbadet yükünü aleyhinde, karşı durumu yani ahiretin varlığının inkâr edilme fikrini lehinde gibi görmesi, nefsin ne denli ahmak olduğunu da gösteriyor. Esasında ibadet yükü lehinde, ahiretin inkârı aleyhinde olan bir durum. Ama nefis demagoji ve maglata ile durumu tersine çeviriyor. Aleyhinde olanı lehine çevirerek geçici bir çözümle kendini kandırıyor.

1) bk. Mesnevi-i Nuriye, (trc. Badıllı).

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...