Gıybet bahsinde dördüncü kelime ile altıncı kelimede, ikisinde de kardeşinizi, arkadaşınızı dişlemekten bahsediliyor. Arasındaki fark nedir?

Değerli Kardeşimiz;

"Dördüncüsü: اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ kelamıyla der: İnsaniyetiniz ne olmuş ki, böyle canavarcasına arkadaşınızı dişle parçalamayı yapıyorsunuz?" (...)

"Altıncısı: مَيْتًا kelamıyla der: Vicdanınız nerede? Fıtratınız bozulmuş mu ki, en muhterem bir hâlde bir kardeşinize karşı, etini yemek gibi en müstekreh bir işi yapıyorsunuz?" (Mektubat, Yirmi İkinci Mektup, Hâtime.)

Dördüncüsünde, gıybetin insanî kıymet ölçülerine yakışmadığı izah edilmektedir. Burada bir insana canavarca davranmanın yakışmadığı, halbuki gıybetle arkadaşlarımızı canavarca bir hisle parçalamaya bile isteye yöneldiğimiz izah edilmiştir.

Altıncısında ise gıybetin vicdanî ve fıtrî olmadığına, zira kendisini savuanamayacak kadar ölü hükmünde olan bir kardeşin etini yemek gibi iğrenç bir iş yapıldığına dikkat çekiliyor.

İnsaniyet tabiri geniş ve kuşatıcı bir tabir iken, vicdan ve fıtrat biraz daha dar ve hususi bir tabirdir. Hatta vicdan ve fıtrat insaniyetin cüzleri hükmündedir. Dolayısı ile ikisi arasındaki fark, et dişlemek hususunda değil, nisbet edildiği ahlakî kıymetler bakımındandır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü