"Malumdur, ayetin başındaki hemze, sormak, 'âyâ' manasındadır. O sormak manası, su gibi, ayetin bütün kelimelerine girer. Her kelimede bir hükm-ü zımni var." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Malumdur, ayetin başındaki hemze (Elif), sormak, 'âyâ' manasındadır. O sormak manası, su gibi, ayetin bütün kelimelerine girer. Her kelimede bir hükm-ü zımni var."

"İşte, birincisi, hemze ile der: Âyâ, sual ve cevap mahalli olan aklınız yok mu ki, bu derece çirkin bir şeyi anlamıyor?"

"İkincisi: يُحِبُّ lâfzıyla der: Âyâ, sevmek ve nefret etmek mahalli olan kalbiniz bozulmuş mu ki, en menfur bir işi sever?"

"Üçüncüsü: اَحَدُكُمْ kelimesiyle der: Cemaatten hayatını alan hayat-ı içtimaiye ve medeniyetiniz ne olmuş ki, böyle hayatınızı zehirleyen bir ameli kabul eder?"

"Dördüncüsü: اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ kelamıyla der: İnsaniyetiniz ne olmuş ki, böyle canavarcasına arkadaşınızı dişle parçalamayı yapıyorsunuz?"

"Beşincisi: اَخِيهِ kelimesiyle der: Hiç rikkat-i cinsiyeniz, hiç sıla-i rahminiz yok mu ki, böyle çok cihetlerle kardeşiniz olan bir mazlumun şahs-ı mânevîsini insafsızca dişliyorsunuz? Ve hiç aklınız yok mu ki, kendi âzânızı kendi dişinizle divane gibi ısırıyorsunuz?"

"Altıncısı: مَيْتًا kelamıyla der: Vicdanınız nerede? Fıtratınız bozulmuş mu ki, en muhterem bir hâlde bir kardeşinize karşı, etini yemek gibi en müstekreh bir işi yapıyorsunuz?" (Mektubat, Yirmi İkinci Mektup, Hatime.)

"Hemze", elif harfinin harekeli halidir ve başa geldiğinde sormak manasına gelmektedir. Dolayısı ile hemze (âyâ / acaba) bu âyetin her bir kelimesinde ayrı bir sual olarak karşımıza çıkıyor. Üstad Hazretleri her bir kelimede bu suali sorarak, her kelimeden ayrı ayrı manalar çıkarmıştır ki, bunları da yukarıda takdim ettik.

Sadece ayetin başında olduğu hâlde, âdeta ayetin her kelimesinde mukadder bir "elif" var gibidir. Mesela, اَيُحِبُّ , اَ اَحَدُكُمْ , اَ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ , اَ اَخِيهِ , اَ مَيْتًا Üstadımız bu elifin her kelimenin başına gelip gizli bir (âyâ / acaba) sorusunu oluşturduğunu ifade ediyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü