"Kuvve-i şeheviyenin yemek, içmek, uyumak ve konuşmak gibi füruatında da bu üç mertebe mevcuttur." Kuvve-i gadabiyenin furuatı belirtilmemiş, bunlar nelerdir?
Değerli Kardeşimiz;
"İhtar: Kuvve-i şeheviyenin yemek, içmek, uyumak ve konuşmak gibi füruatında da bu üç mertebe mevcuttur."
"Ve keza, kuvve-i gadabiyenin tefrit mertebesi, cebanettir ki korkulmayan şeylerden bile korkar. İfrat mertebesi tehevvürdür ki, ne maddî ve ne mânevî hiçbir şeyden korkmaz. Bütün istibdadlar, tahakkümler, zulümler bu mertebenin mahsulüdür. Vasat mertebesi ise şecaattir ki, hukuk-u diniye ve dünyeviyesi için canını feda eder, meşru olmayan şeylere karışmaz."(1)
Akıl ve gadab (öfke) kuvvelerinin füruatı hakkında Risale-i Nur'da doğrudan bir izah ya da bahis geçmiyor.
Gadab için en meşhur manası olarak, birilerine fiziken müdahaleyi anlamaktayız. Bunun ifratı kimseden ve hiçbir şeyden korkmadan herkese haklı haksız müdahale edip saldırmak anlaşılırken, tefriti ise herkesten ve her şeyden korkma manasında anlaşılır. Vasat mertebesi ise haklı davada hayatını vermekten zerre kadar çekinmemek, haksız işlere girmemek olan şecaattir.
Gadab kuvvesinin füruatı kabilinden şunlar söylenebilir; ticarette zalim olma (ifrat), âdil olma (vasat) veya mazlum olma (tefrit).
Hukukî manada haklarını müdafaada zalim (ifrat), âdil (vasat) veya mazlum (tefrit) olma olarak tasnif edilebilir.
İnsanlara nasihat ederken ille de kabullendirmeye zorlamak (ifrat), hiç anlatmamak ve böyle bir endişe duymamak (tefrit), insanların akıllarına kapı açıp ihtiyarı elden almamak (vasat) tır.
Bir amirin iş yaptırırken memurlarına psikolojik şiddet uygulaması ifrat, memurlarına hiçbir şekilde karışmaması tefrit, gerekli otoriteyi muhafaza edecek kadar vakar göstermesi de vasattır.
(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fâtiha Sûresi.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
Kuvve-i akliyenin füruatı hakkında Risale-i Nur'da bir izah ya da bahis geçmiyor dediniz.
"Vasat mertebesi ise hikmettir ki, hakkı hak bilir, imtisal eder; bâtılı bâtıl bilir, içtinap eder.
İhtar: Bu kuvvetin şu üç mertebeye inkısamı gibi, füruatı da o üç mertebeyi hâvidir. Meselâ, halk-ı ef’al meselesinde Cebr mezhebi ifrattır ki, bütün bütün insanı mahrum eder. İtizal mezhebi de tefrittir ki, tesiri insana verir. Ehl-i Sünnet mezhebi vasattır. Çünkü bu mezhep, beyne-beynedir ki, o fiillerin bidayetini irade-i cüz’iyeye, nihayetini irade-i külliyeye veriyor. Ve keza, itikadda da tatil ifrattır, teşbih tefrittir, tevhid vasattır." Halk-ı ef’al meselesi kuvve-i akliyenin füruatına misal veriliyor.