"Huruf-u hecaiyeyi tazammun etmiş. Fakat bunun aksine olarak, o hurufatın tekraratı acib bir tarz-ı münasebettedir..." İzah eder misiniz? Kelimat-ı hecaiyye ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Hem câ-yı dikkattir ki: ثُمَّ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ اَمَنَةً نُعَاسًا âyetinde şu âyet gibi, bütün huruf-u hecâiyeyi tazammun etmiş. Fakat bunun aksine olarak, o hurufatın tekraratı acip bir tarz-ı münasebettedir. Şu âyet ise birbirine bakıyor. Kardeş kardeşine muvafık gelmiyor. Demek şu âyetteki hurufatın vazifesi, âyetin mânâsını teyid ederek, bahsettiği Sahabelerin esmâsına bakıyorlar. Evet, şu âyet-i kerîme, cümleleriyle gösterdiği aynı hükmü, yine kelimeleriyle, hurufatıyla aynı mânâya işaret eder. Meselâ, şu âyetin hurufatları Ashaba baktıkları gibi, kayıtları da Ashabın sıfat-ı meşhuresine bakar. O sıfatı göstermekle o sıfat sahiplerine parmak basıyorlar."(1)

Hece harfleri, her iki âyette de aynı olmasına rağmen, yukarıda mealini verdiğimiz âyet bir önceki verilen âyetten farklı bir diziliş ile kendine has manayı te’yid ve takviye ediyor, deniliyor. Yani bu âyetteki harflerinin vazifesi, âyetin manasını te’yid ederek, bahsettiği sahabenin isimlerine hususi olarak bakıyor.

Âyetlerin hem hece harfleri aynı hem birbirine bakmalarına rağmen, farklı bir diziliş ile âyetin birisi kendine mahsus manasına işaret etmesi bir harikalık gösteriyor.

Bizim harfler üzerine bir tahlil yapma gücümüz bulunmuyor.

Kelimat, kelimenin çoğuludur; yani kelimeler ve sözler demektir.

Hecaiyye ise; bir defada söylenebilen, bir veya birkaç harften meydana gelen kelime manasındadır. Aynı zamanda, harfleri birer birer söyleyerek okumak manasına da gelir.

Terkib olarak (kelimatı hecaiyye) ise birçok kelimeyi söylemek ve hecelemek demektir ki, kelimeleri zikredip telaffuz etmek manasınadır.

(1) bk. Barla Lahikası, (220. Mektup)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü