"Reşha, fıkra, nokta, nükte, remiz, hakikat, suret, mesele, şua, burhan, dal, esas" gibi kavramlar ne manaya gelmektedir?
Değerli Kardeşimiz;
Reşha; kelime olarak damlacık, damlanın yüzlerce parçasından küçük bir cüz manasına geliyor. Reşha Risale-i Nur'daki imana dair hakikatlerin, Kur’an okyanusundan alınmış bir damlacık manasına geldiğini ifade eder. Peygamber Efendimiz (asm) ile alakalı kullanılan reşha ise, okyanus hükmünde olan Resulullah Efendimiz (a.s.m)'in kudsi mahiyetinin yanında bu izahlar ancak damlacık kadar olabilir manasındadır.
Fıkra; kanun maddelerinin kendi içlerinde satır başlarıyla ayrıldıkları ufak bölümlerden her biridir. Risale-i Nur'da büyük bir hakikatin küçük bir bölümü manasında kullanılıyor.
Nokta; nokta normalde cümlenin bitimini gösteren küçük bir semboldür. Lakin Risale-i Nur'da kesin delillerle bir işe nokta koymak, yani "mesele budur" vurgusu yapmak manasında kullanılıyor. Ayrıca bir kitap paragraflardan, paragraf ise cümlelerden, cümleler ise kelimelerden, kelimeler ise harflerden, onlar da noktalardan oluşur. Risale-i Nurlarda anlatılan konu, "Nokta" ile tavsif edilmiş ise, "burada Allah ve kâinatla alakalı anlatılan bu kadar manalar, ancak kitaptan küçük bir nokta olabilir" manasındadır.
Diğer bir mana olarak Kur’an büyük bir kitap, Risale-i Nur da bu büyük kitabın küçük bir noktasıdır, manasında kullanılıyor.
Nükte; ince manalı, düşündürücü kısa yazılar demektir. Nükte, her türlü konuda yazılmış kısa manzumelere verilen isimdir. Nükte, Risale-i Nur'da imana dair incelikleri ifade ediyor.
Remiz, işaret demektir. Remz ise; “işaret etmek, işaret suretiyle bir şey anlatmak; işaret, sembol, nişan, üstü kapalı anlatım" gibi manalarına geliyor.
Remiz belagatta kinaye ve işaret türü olarak kullanıldığı gibi, edebiyatta ima, telmih ve muamma türü çerçevesinde dolaylı anlatım ve iletişim biçimlerini ifade eden kapsamlı bir terimdir. Risale-i Nur'da remiz, yine Kur’an’a nispet edilerek Kur’an’ın hakikatlerine işaret etmek manasında kullanılıyor.
Hakikat; bir şeyin aslı ve esası, mahiyeti demektir. Bir felsefe terimi olarak da fikir ile eşya arasındaki uygunluk ya da düşüncenin gerçekle uyuşması biçiminde tarif edilebilir. Risale-i Nur'da hakikat, İslam’ın bütün meselelerinin doğru olduğunu ifade ediyor.
Suret; kelime olarak biçim, şekil, görünüş manasına geliyor. Bazen bir şeyin hakikati anlatılmadan suretler mukaddeme olarak anlatılır, bununla ruhlar hazırlanır, sonrasında hakikatlere geçilir. Onuncu Söz'de olduğu gibi, önce suretler sonrasında hakikatler anlatılmaktadır.
Ayrıca, Kur’an hakikatin içidir, Risale-i Nur ise bu için dışa vurumu ya da basit bir tezahürü oluyor. Ruh ile beden arasındaki münasebet gibi, tefsirler beden, Kur’an ise ruhtur.
Mesele; kelime olarak üzerinde durulan konu manasına geliyor. Risale-i Nur'da ise Kur’an’ın üzerinde durduğu konuların işlenmesi, ispat edilmesi ve izah edilmesi manasına kullanılıyor.
Şua; kelime olarak ışık demektir ya da büyük bir ışığın küçük parıltıları manasına geliyor. Risale-i Nur'da ise, Kur’an büyük bir Güneş, Risale-i Nur'un şuaları ise bu Güneş'in küçük parıltıları manasında kullanılıyor.
Burhan; Arapça’da “berraklaştırmak, açıklığa kavuşturmak; delil getirmek” manasındaki “b-r-h” (بره) kökünden türediği kabul edilir. Kur’ân-ı Kerîm’de “hak ile bâtılı birbirinden ayıran kesin delil” manasında kullanılır. Risale-i Nur'da ise iman hakikatlerinin ispatı, açıklığa kavuşturulması ve ispatlanması manasında kullanılıyor.
Dal; bir bütünün bölünerek, çeşitlenerek gelişen, ayrılan parçası, kolu, bölümü gibi manalara geliyor. Büyük bir ağacın bir kolu veya bir kısmı manasına da geliyor. Risale-i Nur'da iman hakikatleri büyük bir ağaç, Risale-i Nur'un bahsettiği ve izah ettiği konular ise, bu ağacın dalları manasında kullanılıyor. Mesela, ahirete iman esası bir ağaç, ahiretle alakalı diğer konular ise bu ağacın dalları oluyor.
Esas; kelime olarak bir şeyin özünü oluşturan ana ve temel gibi manalara geliyor. Üçüncü esas denildiğinde, üçüncü temel konu ifade edilmiş oluyor.
Risale-i Nur'da bu kelimelerin ortak noktası “kıllet” yani azlık ifade etmeleridir. Kur’an-ı Kerim iman hakikatlerini izah eden okyanus, Güneş ve kitap hükmündedir. Risale-i Nur da bu okyanustan sızan küçücük ve azıcık reşhalar, bu Güneş'ten şualar, bu kitaptan nokta ve nüktelerdir...
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü